De koperen plaat is heel veel waard

Dat elektriciteit een onmisbare basisbehoefte is in de maatschappij, blijkt altijd weer uit de paniek bij de uitval ervan. Plotseling zijn allerlei normale zaken niet meer beschikbaar. Dat stemt tot nadenken omdat de transitie naar een duurzame energievoorziening voor een groot deel via elektriciteit zal gaan. Om regelmatige paniek te voorkomen is een sterk net nodig dat de centrale en decentrale ontwikkelingen rondom de energietransitie voor 99,99998% foutloos faciliteert.  Zoals we gewend en misschien wel, verwend zijn.

Een dergelijk sterk net heeft dus grote maatschappelijke baten. Daarom is misschien wel het grootste probleem in de huidige discussie rondom transportproblemen in het net is dat we deze maatschappelijke baten uit het oog verliezen en het alleen maar hebben over de kosten van het net. Dit is vanuit het perspectief van de netbeheerder ook logisch: voor zijn eigen bedrijfsvoering kan hij vooral sturen op zijn kosten en ziet niet de maatschappelijke baten die hij realiseert. Dit is vooral een mindset probleem: als je je eigen product alleen als kostenpost ziet, is proactief een transitie faciliteren moeilijk.

Wat dit probleem nijpender maakt, is dat een netbeheerder een monopolist is. Iedereen is van hem afhankelijk. Om de innovatiekracht van de maatschappij (weer een baat) te benutten is het belangrijk dat alle partijen gelijke toegang hebben tot het elektriciteitsnet, zodat de markt de beste middelen inzet aan vraag- en aanbodkant. Om dit te bewerkstelligen is het recht op aansluiting en het recht op transport verankerd in de wet. In de volksmond noemen we dat de koperen plaat.

Dit recht op aansluiting is van belang om de vestiging van opwekking en vraag via een democratisch proces te laten verlopen. Dat gaat via bestemmingsplannen en vergunningen. Natuurlijk is de impact voor het net relevant in dit proces, maar er zijn meer aspecten om af te wegen. Het is dan ook belangrijk dat de netbeheerder geen beslissende, maar een informerende stem heeft in deze democratische afweging. Vooral ook omdat de meeste kosten in een elektriciteitsnet niet eenduidig aan een enkele partij zijn toe te wijzen.

En het recht op transport maakt vrijheid van contract mogelijk: iedere partij op het systeem kan met elke andere partij elk contract afsluiten. Dit maakt bijvoorbeeld energiecoöperaties mogelijk, naast een effectieve groothandelsmarkt waarop risico’s goed kunnen worden afgedekt.

De uitdaging is natuurlijk om dit sterke net te houden en de uitbouw gelijke tred te laten houden met de transitie. Dan komt de mindset van de monopolist weer in beeld: daadwerkelijk proactief ontwikkelen is de enige manier om de transitie te ondersteunen. Dit moet natuurlijk worden ondersteund door een goede ruimtelijke ordening en transparantie tussen netbeheerder en ontwikkelaars.

Natuurlijk gaan er in een transitie zaken fout. Er zullen investeringen in het net gedaan worden die achteraf minder handig blijken te zijn. De ervaring leert echter dat ruimte (in het net) ook vaak weer randvoorwaarden biedt voor nieuwe ontwikkelingen. Ook zal het blijven voorkomen dat de netbeheerder te laat begint met uitbreiden. Daarvoor biedt congestiemanagement in een toegespitste vorm en het afkopen van transportrechten een oplossing. In een heel enkel geval zal dit zelfs een permanente oplossing zijn. Dit soort opties zorgt ervoor dat transportrechten, dan deels via een virtuele weg, gewaarborgd blijven.

Kortom: de koperen plaat is heel veel waard.

Auteur: Ruud Otter, Program Director Energy Markets Energie-Nederland

Energie-Nederland steunt voorstel van NVDE voor forse uitbreiding SDE++, vooral voor duurzame warmte

22 juli 2021
Energie-Nederland steunt voorstel van NVDE voor forse uitbreiding SDE++ in 2022, vooral voor duurzame warmte.
Lees verder

Reactie Energie-Nederland op ‘Fit for 55’ pakket

14 juli 2021
De Europese Commissie publiceert onder de naam Fit-For-55 diverse wetsvoorstellen om de Europese wetgeving in lijn te brengen met het Europese doel van 55% minder CO2 uitstoot in 2030. Energie-Nederland steunt de duidelijke richting en keuze voor aanscherping van de reductiedoelen vanuit Europa.
Lees verder

Warmtetransitie in de gebouwde omgeving: tandje erbij echt nodig!

8 juli 2021
Op 6 juli presenteerde Maarten van Poelgeest, de voorzitter van het Uitvoeringsoverleg Gebouwde Omgeving, het Ecorys-rapport over de onrendabele top voor de warmtetransitie in de gebouwde omgeving. De hoofdconclusie is helder: met het bestaande beleid komen we in 2030 uit op 1,7 MTon CO2-reductie, de helft van de 3,4 MTon uit het Klimaatakkoord. Er zijn dus extra stappen nodig om het doel te halen. “Een tandje erbij”, zegt Van Poelgeest. Verder is Energie-Nederland verheugd dat het rapport nadrukkelijk inzet op twee sporen: de wijkaanpak (of gebiedsgerichte aanpak) én het individuele spoor, waar vooral huiseigenaren worden verleid om verduurzamingsstappen te zetten, bijvoorbeeld op natuurlijke momenten als een verbouwing.
Lees verder

Goed dat RES 1.0 er ligt. Nu aan de slag met de uitvoering.

5 juli 2021
Op 1 juli hebben 26 van de 30 RES-regio’s hun RES 1.0 ingediend. Daar hebben gemeenten, provincies en waterschappen hun goedkeuring gegeven. Een mooie mijlpaal. Want hiermee is een belangrijke afspraak uit het Klimaatakkoord ingevuld en zijn we weer een stap verder met het realiseren van de afgesproken 35 TWh hernieuwbare elektriciteitsopwekking op land in 2030. Daarnaast bevatten de RES’sen plannen op hoofdlijnen voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving.
Lees verder

Standaardwerk Zó werkt energie in Nederland zet de basis voor een stevig gesprek over de energietransitie

30 juni 2021
Vandaag verschijnt het standaardwerk ‘Zo werkt energie in Nederland’. Een initiatief van 21 partijen in en om de energiesector onder leiding van de Argumentenfabriek. In navolging van andere standaardwerken geeft Zó werkt energie in Nederland inzicht in de werking van ons energiesysteem met heldere visualisaties, overzichtelijke schema’s en bondige teksten. Het complexe energiesysteem in Nederland wordt teruggebracht tot de kern. Zo objectief en feitelijk mogelijk. Het standaardwerk is tot stand gekomen met de kennis van de 21 betrokken partners en vele deskundigen en een must have voor professionals die in en rondom de wereld van energie in Nederland (gaan) werken.
Lees verder

Selecties van bedrijven voor warmtenetten vereisen altijd transparante selectieprocedures

25 juni 2021
De ACM-notitie 'Marktmodellen warmte en rol netwerkbedrijven' van 24 juni is zeer duidelijk: bij de selectie van een integraal warmtebedrijf, een warmtenetbeheerder of een warmteleverancier moeten gemeenten een open, transparante en non-discriminatoire procedure doorlopen.
Lees verder

Vol inzetten op verdere verduurzaming gebouwde omgeving

22 juni 2021
Wij roepen het nieuwe kabinet op om vol in te zetten op de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Hoe gaan we dit bereiken?
Lees verder

Nederland klimaatneutraal in 2050, geen tijd te verliezen!

22 juni 2021
Nederlands klimaatneutraal in 2050. Voor deze ambitieuze doelstelling is geen tijd te verliezen. Daarom roept Energie-Nederland op tot 5 acties.
Lees verder

KVGN en Energie-Nederland sturen gezamenlijke aanbevelingen aan informateur Hamer

7 juni 2021
De voorzitters van KVGN en Energie-Nederland, Jan Willem van Hoogstraten en Medy van der Laan hebben gezamenlijk een brief aan informateur Mariette Hamer gestuurd waarin zij aanbevelingen doen om de klimaatdoelen van 2030 en 2050 te realiseren. Daarvoor is, vinden beide organisaties, een integrale visie op zowel het klimaatbeleid als de energievoorziening essentieel, aangevuld met daarbij passende ondersteunende instrumenten.
Lees verder

Actieagenda: 5 acties om nu vol in te zetten op de laagdrempelige energietransitie in de gebouwde omgeving

4 juni 2021
Met een actieagenda met daarin vijf acties doet Energie-Nederland de oproep om nú echt werk te maken van een laagdrempelige ener­gietransitie.
Lees verder

Oproep Energie-Nederland aan nieuw kabinet: De energietransitie vraagt om besturen met lef

4 juni 2021
Op 3 juni verstuurde Energie-Nederland een oproep aan een nieuw kabinet om de komende regeerperiode belangrijke besluiten te nemen die nodig zijn om de Klimaatdoelstellingen van 2030 te halen.
Lees verder

Transitie krijgt nieuwe energie met de inzet van jong talent

3 juni 2021
De energietransitie draait om de toekomst! Veel van de huidige energieprofessionals zullen de afronding van de transitie echter niet gaan meemaken in hun werkende leven. De toekomstige generatie op de arbeidsmarkt wel. In Nederland zijn diverse initiatieven gestart om die nieuwe groep van jong talent in de energietransitie in te zetten. Energie-Nederland sprak met 2 initiatiefnemers, Albert Bloem van Talent voor Transitie en Jacob Froling van het Nationaal Energietraneeship.
Lees verder