Interview met Dilan Yesilgöz-Zegerius, Tweede Kamerlid van de VVD: ‘Ik ga kijken hoe klantvriendelijk het klimaatakkoord straks is’

De energiebranche is volop in transitie. Elke maand spreken we prominenten uit het energieveld over hun visie op de sector en de energietransitie. Dit keer praten we met Dilan Yesilgöz-Zegerius, Tweede Kamerlid namens de VVD. Voor haar draait het in elk vraagstuk om de vrijheid van het individu. ‘Ik ga kijken hoe klantvriendelijk het klimaatakkoord straks is.’

Wat betekent het klimaatakkoord voor de vrijheid van de burger?

‘Het antwoord op die vraag is tweeledig. Aan de ene kant willen we als land vrij en onafhankelijk zijn van andere landen. Het gas uit Groningen loopt terug en fossiele brandstoffen raken op. We willen niet structureel afhankelijk zijn van dubieuze regimes en dus moeten we oplossingen bedenken die ons als land zo onafhankelijk mogelijk maken. Maar het is een terechte vraag. Want om als land vrij te kunnen zijn moeten we de vrijheid van de bewoners soms anders inrichten.

We moéten met z’n allen mee in de transitie, willen we de planeet een beetje goed achterlaten voor de generaties na ons en onze onafhankelijkheid bewaken. Maar de Nederlander moet tijdens de transitie wel keuzevrijheid hebben in de oplossingen. Daar hamer ik enorm op bij het vormen van het huidige akkoord. We zeggen als Nederland: we gaan van aardgas af en dat is goed, maar wij van de VVD vinden niet dat de huizenbezitter daar vervolgens volop voor moet opdraaien.

Ik werd narrig toen ik een alarmerend artikel las over het verbod op de cv-ketel. Dat werd gepresenteerd als een voldongen feit; cv-ketel eruit, verplicht warmtepomp erin. Wat je hoort te zeggen is: we gaan de cv-ketel uitfaseren en dit zijn je opties en keuzes. Het stoort me dat de communicatie met onze inwoners over de transitie achterblijft.

Je moet mensen opties bieden, transparantie tonen. Als we het zo brengen dat de transitie iets is dat we van bovenaf bepalen, haal je het draagvlak in het land volledig onderuit. We kunnen de energietransitie alleen maar waarmaken als er draagvlak is. Speerpunt als er een klimaatakkoord ligt: ik ga kijken hoe klantvriendelijk voor de burger het akkoord eigenlijk is.’

Hoe zorg je ervoor dat zoiets technisch als een energietransitie op een menselijk niveau besproken en behandeld wordt? (‘Het klimaatakkoord nadert je voordeur’)

‘Het begint ermee dat het bedrijfsleven deze transitie als een kans gaat zien. Dat klinkt als een open deur, maar als we met de Nederlandse koopmansgeest koploper worden, dan zorgt deze transitie voor innovatie en export. Dan komen er echte banen bij en levert ons dat welvaart op. Dát gaan mensen voelen en zien.

Je hoeft geen wereldverbeteraar te zijn om te profiteren van de transitie. Ook als je kijkt als pragmaticus, econoom, ondernemer of huisman, valt er iets te halen in de transitie. Kies maar welke motivatie je aanspreekt. Als je aan mensen kunt laten zien dat het iets oplevert krijg je draagvlak.’

Hoe ga je om met de mogelijke beperkingen die de burger voelt, als de transitie toch snel moet plaatsvinden?

‘De transitie moet sneller plaatsvinden. In principe staat het sluiten van de gaskraan in Groningen los van de energietransitie. Het is een kans dat dit nu samenvalt. De taak voor de overheid is vooral om belemmeringen weg te nemen en ruimte te bieden voor innovatie. Daarbij is het van belang dat de politiek durft te staan voor de besluiten die genomen worden en goed blijft uitleggen wat er gedaan wordt en vooral waarom.

Nu wordt de burger nog te vaak lastiggevallen met technische en abstracte verhalen over CO2reductie. Als experts uit hun bubbel stappen en praktisch kunnen vertalen wat onze beslissingen concreet betekenen voor de dag van morgen, stelt dat mensen gerust.

Mijn buurvrouw leest nu alleen maar dat we meer gaan betalen voor energie en dat er misschien windmolens in haar achtertuin komen, maar een breder perspectief krijgt ze niet. Iedereen zal begrijpen dat er consequenties zitten aan de besluiten om van het gas af te gaan en geen brandstoffen te importeren. Dus wat moeten we dan om ons comfortabele leven te behouden? Verandering is voor mensen vaak eng. Mensen die diep in de materie zitten moeten dat ook snappen.’

Deze regering kiest uitdrukkelijk voor nationale maatregelen, met daarbij het risico op verschuiving van productie naar buurlanden. Klimaatverandering is een internationaal vraagstuk. Hoe zie je dat?

‘We verwachten veel van de industrie, maar we moeten tegelijkertijd alert zijn op het feit dat bedrijven ook kunnen vertrekken. Het is een voorwaarde dat Nederland, met de maatregelen die genomen worden, haar concurrentiepositie kan behouden. Het bedrijfsklimaat moet ondanks die maatregelen aantrekkelijk blijven en ook hier moet keuzevrijheid blijven in de oplossingen die er zijn.

Het zou dom zijn als we regelgeving vormgeven op een manier die onze eigen economie kapotmaakt. Op het moment dat bedrijven besluiten weg te gaan hebben we twee problemen. We verliezen banen aan het buitenland én er is een grote kans dat bedrijven naar landen vertrekken waar minder strenge regels gelden. En dat is heel slecht voor het milieu.

We houden nu scherp in de gaten wat de behoeften zijn van de industrie. We verwachten de grote klappers en innovaties uit die hoek, dus we moeten samenwerken. Bovendien ga ik er vanuit dat ze hun verantwoordelijkheid nemen.’

In een interview onlangs met VNO-NCW koos je bij de vraag ‘Markt of overheid?’ voor Markt. Je gaf wel aan dat de overheid randvoorwaarden moet stellen en faciliteren. Aan welke randvoorwaarden denk je dan?

‘Ik denk dat het voor het bedrijfsleven belangrijk is dat we duidelijk maken dat deze transitie geen hobbyproject van de overheid is. Ook na alle komende verkiezingen moeten we hier nog mee verder. Daarom pleit ik voor een klimaatwet voor het langetermijnperspectief. We moeten goed en helder vastleggen wat we van plan zijn, zodat mensen weten waar ze aan toe zijn.

Naast zo’n beleidsmatige randvoorwaarde moeten we ook naar onze infrastructuur kijken. Als die nog niet is ingericht op de transitie, kunnen we ook niet verwachten dat het bedrijfsleven en de industrie hun deel van de transitie invullen. We moeten weten wat het bedrijfsleven nodig heeft om te verduurzamen en een beeld krijgen van wat hen in de weg staat.

Het is raar als je als overheid veel verwacht van de buitenwereld, maar diezelfde buitenwereld wordt beperkt door wet- en regelgeving. Dus ja, de randvoorwaarden komen van de overheid. Innovaties komen vanuit de markt. Universiteiten en wetenschap spelen hier overigens ook een hele grote rol in. Er gebeuren zoveel ontzettend goede dingen. Aan de overheid de taak om zaken te laten gebeuren zonder ze plat te slaan.’

Feiten en cijfers over de energietransitie

13 januari 2020
Hoe staat Nederland ervoor in de energietransitie? Die vraag kan op vele verschillende manieren worden beantwoord. Afhankelijk van onder meer de doelstelling die als maatstaf wordt genomen. Zo is er het aandeel duurzaam geproduceerde energie – in 2019 gestegen van 7,4 naar 8,6%, daar waar dit eind 2020 14% moet zijn om aan de EU-doelstelling te voldoen.
Lees verder

Workshop Renewable Heating and Cooling from the Dutch perspective

6 december 2019
Op 3 december hield Energie-Nederland met Euroheat & Power een zeer geslaagde workshop over hernieuwbare warmte en koeling. Er waren ruim 50 beleidsmakers, marktpartijen en publieke partijen uit diverse EU-lidstaten aanwezig. Ze gingen in gesprek met zes mensen die werken
Lees verder

Podcast ‘Blik op Energie’ over de verduurzaming thuis

6 december 2019
‘Blik op Energie’ is de nieuwe podcast van Essent met actuele en maatschappelijke onderwerpen in de veranderende wereld van energie. Hoe gaan we Nederland enthousiast krijgen om te verduurzamen? We staan aan de vooravond van een energietransitie die noodzakelijk is
Lees verder

Leidraad voor transparante en toekomstbestendige organisatie van warmtenetten

29 november 2019
Voor de warmtetransitie in de gebouwde omgeving zijn er verschillende mogelijk­heden als alternatief voor aardgas. Die opties zijn nu elektrisch verwarmen, met bijvoorbeeld een (hybride) warmtepomp, verwarmen met duurzaam gas of verwarmen met aansluiting op een collectief warmtenet. Gemeenten hebben de
Lees verder
Interview minister Eric Wiebes over Klimaatakkoord

Energie-Nederland interviewt minister Wiebes: “Het eerst over de finish met de zwaarste rugzak”

18 juli 2019
Naast complimenten voor het goede werk en een terugblik, geeft minister Wiebes in dit interview zijn visie op vervolgstappen na het Klimaatakkoord.
Lees verder
Interview Manon van Beek, CEO TenneT Holding

Interview Manon van Beek, CEO TenneT Holding

15 april 2019
Energie-Nederland sprak met Manon van Beek, CEO van TenneT Holding, over haar visie op de positie van de netbeheerder in de energietransitie. “Ik wil niet alleen doen wat goed is voor TenneT, maar vooral ook wat goed is voor de maatschappij.”
Lees verder

Versnel energietransitie met ‘ongemerkt’ draagvlak

3 april 2019
Het klimaatakkoord is volgens Medy van der Laan een goede start. Om succesvol te zijn moeten we volgens haar ook inzetten op sociale innovatie en draagvlak. “Zo kunnen we consumenten verleiden met slimme concepten die als comfort en niet als last worden ervaren”, schrijft ze in haar column voor Energiepodium.
Lees verder
Drea Berghorst manager Public Affairs bij Energie-Nederland

Nieuw in het Energie-Nederland team: Drea Berghorst, Manager Public Affairs en Strategische Communicatie

13 maart 2019
Per 1 maart 2019 versterkt Drea Berghorst het team van Energie-Nederland in de functie van Manager Public Affairs en Strategische Communicatie.
Lees verder

Interview Puk van Meegeren, Milieu Centraal: “Mensen willen wel isoleren maar ervaren keuzestress wat leidt tot uitstelgedrag.”

18 februari 2019
Milieu Centraal geeft onafhankelijke voorlichting over duurzaam leven. Dagelijks telt hun website 10.000 bezoekers. Dat maakt Milieu Centraal ondertussen een bekend consumentenmerk. Samen met Energie-Nederland zijn zij de afzender van de campagne over energiebesparing die nu loopt.
Lees verder

Nieuwe technologie, nieuwe energie: Aquathermie

24 januari 2019
22 januari 2019 organiseerde Energie-Nederland haar derde Ontbijtsessie ‘nieuwe technologie, nieuwe energie’, ditmaal gewijd aan aquathermie. Aquathermie kan volgens het Klimaatakkoord ‘in wording’ zo’n 25-40% van de warmtevoorziening in de gebouwde omgeving voor zijn rekening nemen. Aquathermie: technologie, toepassing en
Lees verder

Grootschalige aansluiting zonnepanelen op het net stagneert. Wat nu?

24 januari 2019
De ambitie vanuit de elektriciteitstafel in het concept-klimaatakkoord is stevig. En dat is een goede zaak. Echter, als drie weken later de volgende kop in de krant verschijnt: “Omslag naar groene energie stuit op gebrek aan stroomkabels”, moet ik direct denken aan de beroemde dichtregels van Willem Elsschot: “Tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren”.
Lees verder

“Wij willen kunnen voorspellen, verslimmen en verzwaren.”

24 januari 2019
De energietransitie staat of valt met de kwaliteit van het energienet. Directeur André Jurjus van Netbeheer Nederland weet wat er nodig is om dat net geen remmende factor te laten zijn. Het begint allemaal, benadrukt hij, met de noodzaak om enigszins flexibel te kunnen opereren.
Lees verder