Interview Ed Nijpels, voorzitter Borgingscommissie Energieakkoord: ‘Verandering komt er toch, dan kun je maar beter meepraten’

De energiebranche is volop in transitie. Elke maand spreken we prominenten uit het energieveld over hun visie op de sector en de energietransitie. Dit keer praten we met Ed Nijpels over het coördineren van het nieuwe klimaatakkoord. Als voorzitter van de borgingscommissie ziet hij erop toe dat de doelstellingen worden bereikt. ‘Verandering komt er toch, dan kun je maar beter meepraten.’

U kent het proces nog van het Energieakkoord uit 2013. Wat is het belangrijkste verschil met de onderhandelingen van toen?

‘Er zijn eigenlijk zes belangrijke verschillen. Het eerste is: we sturen nu op CO2-reductie. Bij het vorige akkoord stuurden we op besparingen en energiereductie. Verschil nummer twee: het eerdere akkoord was een product van maatschappelijk overleg waarbij de politiek aanhaakte. Nu heeft het kabinet een sturende rol, waardoor we straks veel meer slagkracht hebben bij het uitvoeren van het akkoord.

Punt drie: kostenefficiency is nu heel erg belangrijk. De kernvraag is: hoe krijgen we zoveel mogelijk reductie tegen zo min mogelijk geld? Vier: we zitten nu met het bedrijfsleven aan tafel. Eerder waren het koepelorganisaties of vertegenwoordigers die een stem hadden in het akkoord. Dat maakt erg veel uit voor de uitrol. Iedereen die nu zijn handtekening onder het akkoord zet heeft de verantwoordelijkheid om zich voor de plannen in te zetten.

Het was echt een stoelendans, zoveel aanmeldingen hadden we voor de sectortafels. Iedereen dacht: verandering komt er toch, dan kan ik maar beter meepraten. Verschil nummer vijf: we nemen nu ook de CO2-reductie in de landbouw mee. En als laatste: de opgave is nu vele malen groter. Het is een Klimaatakkoord en gaat dus niet alleen over energie. Het Energieakkoord was een klein stapje dat nodig was om tot dit punt te komen. Een grote overeenkomst tussen de akkoorden is overigens dat dit een gezamenlijke opgave is van iedereen. Van overheid, bedrijfsleven én de burger. Niemand komt er onderuit dat we iets moeten.’

Hoe gaat u de samenwerking en verbinding coördineren tussen de verschillende tafels?

‘Dat is eigenlijk heel simpel. Elke week komen de voorzitters van de sectortafels bij elkaar. We bespreken daar de thema’s die tussen de tafels spelen en bekijken waar overlap is. Zo ontstaat die samenwerking en verbinding als vanzelf. Bovendien is er aan iedere tafel iemand van het Planbureau voor de Leefomgeving. En aan elke tafel zit een expert van ruimtelijke ordening. We kunnen daarom per tafel direct doorrekenen of de plannen haalbaar, betaalbaar en in de ruimte toepasbaar zijn. Zo weten we bijna zeker dat we gezamenlijk voortborduren op plannen die levensvatbaar zijn.’

Er zal veel meer duurzame energie zoals wind nodig zijn om de 49% reductie te halen. Dat betekent ook dat daarvoor veel ruimte nodig is op zee en land. Hoe kijkt u tegen dit spanningsveld aan?

‘We gaan koelbloedig verder met de windparken zowel op zee als op land. Er komen nieuwe windparken van duizend megawatt op zee. De eerste drie zijn al door het kabinet aangekondigd. Het zijn er in totaal zeven van duizend megawatt die erbij zullen komen. Die komen bovenop de vijf die nu al op de planning staan. Ook voor wind op land zijn we een slag aan het maken.

Er gaan stemmen op om wind op land te stoppen, omdat daar in het verleden zoveel gedoe over is geweest onder belanghebbenden. Maar gezien de opgave die er ligt, kúnnen we niet stoppen met het plaatsen van windmolens op land. We hebben met elkaar echt heel veel nieuwe bronnen van duurzame energie nodig om in de toekomst te kunnen voldoen aan de energievraag. Juist om het gedoe te onderkennen hebben we nu een ruimtelijke ordening expert aan de sectortafels. We kunnen ons niet de luxe veroorloven om een bron uit te sluiten.’

In het FD gaf u aan dat ‘een klimaatakkoord met onvoldoende draagvlak een doodgeboren kindje is’. Wat zijn volgens u de belangrijkste acties voor het komende akkoord om dit draagvlak te bewaken?

‘We moeten vooral zorgen dat de kosten die met dit akkoord zijn gemoeid eerlijk worden verdeeld. Die verdeling moet worden gemaakt tussen burgers onderling, maar ook tussen burgers en het bedrijfsleven. Je moet met klimaatbeleid geen inkomensbeleid beleid voeren.

De gevolgen van klimaatmaatregelen moet het kabinet meenemen in de totaalafweging als het gaat om koopkracht. Vanuit alle departementen komen maatregelen die een effect op koopkracht kunnen hebben. Op basis van het eindbeeld van alle plussen en minnen bepaalt het kabinet hoe hier mee op te gaan.’

Volgens het regeerakkoord zijn de SDE+ gelden met 3,2 miljard de belangrijkste financiering van de transitie. Denkt u dat met de beschikbare financiële middelen de 49% in 2030 behaald kan worden?

‘Eric Wiebes heeft inderdaad die getallen genoemd. Maar de SDE+ gelden zijn niet de enige vorm van financiering die we hebben. We zijn juist op zoek naar maatregelen die zichzelf binnen korte termijn terugverdienen. Energiebesparing is goed voor de portemonnee. En vergeet niet: de schade die het winnen van fossiele brandstoffen veroorzaakt en die we met de besparingen beperken is ook verdienste. Wiebes schat de totale investering die nodig is voor de energietransitie jaarlijks op 1 tot 3 procent van het Bruto Binnenlands Product.’

Welke les uit het huidige Energieakkoord moet volgens u zeker ter harte worden om het nieuwe akkoord tot een succes te maken?

‘Dat gaat vooral over draagvlak. En dan met name draagvlak onder de burgers. Je moet de mensen meenemen in de gevolgen van de transitie. Dan doen we al door transparant te zijn over het proces rond dit akkoord én door de urgentie van ons energieprobleem te tonen. Maar het kan altijd veel beter. Bij de wind-op-landdiscussie hebben we daar duur leergeld voor betaald. We moeten energiebesparing op een positieve manier framen. En het is ook positief.

Het is echt een feest voor de portemonnee. Ik heb een heilig geloof in de technologie. Problemen rond de opwekking van energie kunnen we oplossen. De technologische innovaties voor duurzame opwek is zo ontzettend snel gegaan. Dat hebben we gezien. Nu zijn we op zoek naar innovaties voor schakels in de keten. Met name voor de opslag en het transport van energie zoeken we goede oplossingen. Die gaan er snel komen. Dat weet ik zeker.’

Interessante vactures bij Energie-Nederland

15 september 2020
Energie-Nederland is op zoek naar uitbreiding van haar team met een Programmamanager Elektriciteit en Gas en een Junior Programmamanager Data & Digitalisering.
Lees verder

Energie-Nederland over ACM-advies ‘Rol netwerkbedrijven warmte’

11 september 2020
Recent heeft de ACM advies uitgebracht over een mogelijke rol van netwerkbedrijven of netbeheerders voor het leveren van warmte. Het advies sluit goed aan op de uitgangspunten die Energie-Nederland belangrijk acht voor de warmtemarkt. Echter zijn er ook nog enkele onduidelijkheden over de exacte werking van een aantal adviezen in de praktijk.
Lees verder

20 Good practices in de warmtetransitie

7 september 2020
Met het Klimaatakkoord, de Regionale Energie Strategieen en de Transitievisies warmte komt er een versnelling in de energietransitie. De ruime kennis en ervaring van onze leden is uiterst waardevol bij deze versnelling. In de brochure ‘Good practices in de warmtetransitie' delen wij een selectie van 20 projecten die als inspiratie kunnen dienen voor wat er mogelijk is.
Lees verder

Arjan Lucius, Grondlegger van Junior Energiecoach: “Kinderen zijn de motor voor verandering, ook bij verduurzaming in huis”

7 september 2020
Junior Energiecoach is aan een opmars bezig! Dit “feel good-project voor gezinnen”, zoals grondlegger Arjan Lucius het zelf noemt, start dit najaar voor de vierde keer. Inmiddels lopen al meer dan 750 junior energiecoaches in huizen rond die samen met hun ouders aan de slag zijn gegaan met energiebesparing. Energie-Nederland sprak met Arjan over het gedachtegoed en succes van het format.
Lees verder

Column Medy van der Laan: Prachtige blik op windpark Borssele 1&2

7 september 2020
Daar stond ik dan - totaal zeeziek - aan de reling van de Service Vessel Windcat 101, deinend op een veel woestere zee dan gedacht, varend naar Windpark Borssele 1&2. Hij is bijna klaar: in oktober wordt de laatste molen geinstalleerd. Het is indrukwekkend en wat heb ik ervan genoten.
Lees verder

Versterk de uitvoerbaarheid van de RESsen: betrek initiatiefnemers van duurzame projecten

20 juli 2020
Eén van de afspraken uit het Klimaatakkoord is dat 30 energieregio’s in Nederland onderzoeken waar en hoe het best duurzame elektriciteit op land (wind en zon) opgewekt kan worden. Maar ook welke warmtebronnen beschikbaar zijn zodat wijken en gebouwen van
Lees verder

Europese waterstofstrategie geconcretiseerd voor Nederland

9 juli 2020
De Europese Commissie heeft een strategie voor waterstof bekend gemaakt die grote ambitie uitstraalt. Het plan biedt ruimte en nodigt uit tot concrete actie. Dat is gunstig, want in Nederland zijn we vergevorderd in het denken over waterstoftoepassing en er
Lees verder

Wind meets Industry legt het ontbrekende puzzelstukje

1 juli 2020
Met de lancering van de coalitie Wind Meets Industry, met bijbehorende actieagenda, werd op woensdagmiddag 1 juli een grote stap gezet om de duurzame energievoorziening te versnellen.
Lees verder

Actieagenda Wind meets Industry

1 juli 2020
In de actieagenda Wind meets Industry wordt duidelijk gemaakt welke drempels de koppeling tussen vraag (de industrie) en aanbod (de windsector) en hun groeiambities in de weg staan, en hoe die volgens ons het beste kunnen worden aangepakt.
Lees verder

Energie-Nederland: waarmaken Klimaatakkoord katalysator voor groen herstel

20 mei 2020
De energietransitie vergt dat energie- en netwerkbedrijven jaarlijks miljarden aan investeringen doen. Met hun investeringskracht kunnen energiebedrijven de Nederlandse economie en werkgelegenheid een forse impuls geven. Zeker als er een versnelling mogelijk is versterken investeringen in de energietransitie de weg
Lees verder

Reactie Energie-Nederland PBL-studie biomassa: significante rol biomassa voor CO2-neutrale en circulaire economie bevestigd

8 mei 2020
De vandaag verschenen PBL-studie naar beschikbaarheid en toepassingsmogelijkheden van duurzame biomassa bevestigt de noodzakelijkheid van biomassa voor het realiseren van de klimaatdoelen. De studie biedt een goede basis voor de SER voor haar binnenkort uit te brengen advies over een integraal duurzaamheidskader; voor de toepassing van biomassa voor productie/inzet van materialen, voor energie en brandstoffen, in de land­bouw als grondverbeteraar en als grondstof voor de chemische industrie.
Lees verder

Reactie Energie-Nederland op kabinetsvisie groen gas en Waterstof

6 mei 2020
Energie-Nederland is blij met de kabinetsvisie waterstof en de routekaart voor groen gas die minister Wiebes op 30 maart in een drietal brieven aan de Tweede Kamer bekendmaakte. Het kabinet zet duidelijk in op duurzame en CO2-vrije gassen in het energiesysteem. In een position paper aan de Tweede Kamer zet Energie-Nederland uiteen hoe visie en routekaart realiteit kunnen worden.  
Lees verder