Interview Manon van Beek, CEO TenneT Holding

Manon van Beek, CEO TenneT Holding

De energiebranche is volop in transitie. Elke maand spreken we prominenten uit het energieveld over hun visie op de sector en de energietransitie. Dit keer spreken we met Manon van Beek, CEO van TenneT Holding sinds september 2018. We zijn benieuwd hoe zij kijkt naar de positie van de netbeheerder in de energietransitie: “Ik zie voor TenneT vooral een grote maatschappelijke rol, waarin we de brede discussie over de transitie gaan sturen en aanjagen.”

 

Is uw kijk op de energiewereld veranderd?

Manon van Beek: Ja en nee. Ik was eerder bij Accenture verantwoordelijk voor het portfolio van energie- en waterbedrijven in Nederland en op Europees niveau. Daardoor kende ik de leverings- en netbeheerwereld al door en door. Wat dat betreft zijn er geen verrassingen.

Anders is wel de positie die ik nu bij TenneT heb. Ik opereer nu in het hart van de energietransitie. Dat is een voorrecht. Je kunt vanuit onze positie het hele energiesysteem overzien. We hebben niet alleen het overzicht over het Nederlandse systeem, maar ook het Duitse.

Ik vind dat we de verplichting hebben om naar de kennis die dat overzicht geeft te handelen. Vanuit een totaaloverzicht van het energiesysteem moet TenneT strategie en beleid formuleren. Daarbij houden we rekening met marktpartijen, de politiek, NGO’s als Greenpeace en Natuur & Milieu en eindverbruikers. We zitten als een spin in het energieweb en hebben veel grensoverschrijdende connecties met bijvoorbeeld Noorwegen en Duitsland. Dus wat mijn werk bij Accenture overspant is de meer directe impact op beleid die ik nu heb en dat ik mede de energietransitie kan realiseren en vormgeven.

 

De doorrekening van het concept-Klimaatakkoord ligt klaar. Hoe kijkt u naar de komende tijd?

Manon van Beek: We zijn nu bezig met een strategische heroriëntatie. Ik wil graag dat we de rol die we als TenneT hebben in de energietransitie verder vorm gaan geven. We willen zichtbaarder zijn om de transitie te versnellen. Die rol kunnen we nemen, omdat we een onafhankelijke positie hebben. TenneT ontplooit geen marktactiviteiten en dat gaan we ook niet doen. Ik zie voor TenneT vooral een grote maatschappelijke rol, waarin we de brede discussie over de transitie gaan sturen en aanjagen. Dat willen we doen door onderzoeken te doen, de resultaten te delen en daarmee expliciet naar buiten te treden.

We hebben voor onszelf een weegschaal met drie schalen geformuleerd met een driedimensionaal evenwicht. De drie schalen staan voor duurzaamheid, leveringszekerheid en betaalbaarheid. Het is onze taak om die drie schalen ook zoveel mogelijk in evenwicht te houden. Wij maken ons hard voor duurzame energie en met die duurzame energie uit natuurlijke bronnen moeten we leveringszekerheid waarborgen én zorgen dat energie betaalbaar blijft. Dat is door fluctuerende productie uit wind en zon een grote opgave waar we voor staan.

Manon van Beek: duurzaamheid, leveringszekerheid en betaalbaarheid

 

Welke persoonlijke speerpunten of ambities heeft u daarbij?

Manon van Beek: Ik denk dat de reden van de overstap voor mij vooral de impact is die ik nu kan maken. Ik wil niet alleen doen wat goed is voor TenneT, maar vooral ook wat goed is voor de maatschappij. Ik wil TenneT klaar maken voor verdere groei in Duitsland en Nederland als gevolg van de energietransitie. Denk bijvoorbeeld aan de vele offshore windparken die op de Nederlandse Noordzee gebouwd gaan worden en aan enorme stroomsnelwegen onder de grond in Duitsland.

Het bedrijf is zeer sterk gegroeid van een paar honderd naar ruim 4.000 mensen en een activa waarde van 22 miljard euro. De interne organisatie loopt nog wat achter op de groeispurt die we hebben gemaakt. Dat moet op orde komen.

In mijn ogen zijn de echte assets van TenneT de mensen die hier werken. Om met en voor hen aan de slag te gaan is iets dat dichtbij mijn hart ligt. Ik wil kijken naar goede diversiteit van mensen. Voor mij is het belangrijk dat de juiste mensen op de juiste plek zitten en dat we niet alleen een mooie verdeling hebben van mannen en vrouwen, maar ook bijvoorbeeld van nationaliteiten.

 

Hoe ziet u de verantwoordelijkheid van TenneT als enige echte internationale netbeheerder?

Manon van Beek: Wij zijn de enige netbeheerder met grensoverschrijdende verbindingen aan beide kanten van de grens, in Nederland en Duitsland. Verder hebben wij met meerdere landen en netten fysieke verbondenheid. We zijn verbonden met Noorwegen, Duitsland, Engeland, België en dit jaar ook Denemarken.

Ik geloof erin dat het verbinden van de noordwesterse Europese markt veel voordelen heeft voor markt als geheel. Projecten worden door de EU niet voor niets gezien als ‘projects of common interest’. Die driedimensionale balans waar ik eerder over sprak, kun je alleen in stand houden op Europese schaal.

Als je werkt met duurzame energie op basis van zon en wind moet je elkaar als landen helpen. Zo kan Noorwegen aan ons leveren als we een windstille dag hebben of kunnen wij aan Duitsland leveren wanneer het bij hen bewolkt is. En als je kijkt naar het Klimaatakkoord van Parijs, dan kun je ook niet om de Noordzee heen als bron voor de productie van wind en groene waterstof. Op winderige dagen kunnen we het overschot aan energie op zee omzetten naar waterstof en dit op dalmomenten weer omzetten naar elektriciteit of de waterstof gebruiken in de industrie en transport.

De potentie van de Noordzee voor de opwek van energie is circa 150 Gigawatt. Dat is gigantisch. Daarmee kun je elk jaar 150 miljoen huishoudens van stroom voorzien. Als je daarnaar wilt opschalen, kan dat alleen als je internationaal werkt, want we hebben als buurlanden allemaal een aandeel in de Noordzee én behoefte aan duurzame stroom.

 

Hoe gaat TenneT uitdagingen met knelpunten in het net aan?

Manon van Beek: In Duitsland is de grootschalige opwek van energie vooral in het noorden. De verbruikscentra liggen in Duitsland in het zuiden en zuidwesten. De duurzaam opgewekte energie moet dus vele kilometers afleggen voordat het is waar het moet zijn. De Duitse regering wil dit aanpakken, maar het is een ingrijpend project dat niet altijd in goede aarde valt bij individuele Bundesländer of gemeenten.

Zo zijn we nu bezig met SuedLink, een project van 5 miljard. Dit wordt een ondergrondse gelijkstroomkabel van 800 kilometer. Dat is een supersnelweg voor elektriciteit. Dit is een totaal nieuwe oplossing en die is ook erg nodig.

In Duitsland hebben ze al een groot percentage aan renewables in het net. Op dit moment is daar 40% van de energie duurzaam opgewekt. Bovendien stapt Duitsland af van de kernenergie en kolencentrales. Dat is een enorme transitie.

Na nieuwe verbindingen bouwen, willen we de capaciteit van de huidige netten ook beter gaan benutten om met deze transitie om te gaan. Het is echt een systeemtransitie waarin we met innovaties oplossingen moeten bedenken voor nieuwe problemen. Die innovaties doen we samen met andere TSO’s, met marktpartijen zoals Siemens, Shell en Gasunie en met verschillende kenniscentra en universiteiten.

Kerncentrale Grafenrheinfeld

Grafenrheinfeld, de grootste kerncentrale van Duitsland, zal ook gesloten worden.

 

Hoe kijkt TenneT aan tegen het waarborgen van leveringszekerheid op internationaal niveau?

Manon van Beek: De leveringszekerheid in Nederland is ongekend hoog. Op dit moment is die 99,99%. Dat is de norm waar wij als TenneT voor staan. Om dat niveau te waarborgen is ‘a hell of a job’.

Het idee dat leveringszekerheid iets is dat je kunt opvangen met een nationaal energiesysteem is verleden tijd en achterhaald. Naarmate je meer verbinding maakt tussen landen neemt de zekerheid toe. Dat verbinden is cruciaal en het is een noodzaak als we willen naar een systeem van zon- en windenergie dat betaalbaar is.

In Nederland worden op land en vooral op zee veel windparken gebouwd. Dan moeten we, zoals eerder gezegd, op windstille dagen stroom kunnen importeren uit gebieden waar op die dag meer wind is. Mensen kijken vaak naar gemiddelden en dan denk je: In Nederland is het vaak winderig, dus we kunnen onze eigen energie prima opwekken. Maar wij hebben helemaal niets aan gemiddeld weer.

TenneT moet op elk moment die leveringszekerheid kunnen waarborgen, ook op pieken en dalen. Elke minuut moet alles in balans zijn. Het balanceren van vraag en aanbod van elektriciteit op ons hoogspanningsnet is de kern van onze business. En daarvoor moeten we verbonden zijn met het buitenland.

Energie-Nederland steunt verbetering en actualisering van energieregelgeving

12 februari 2021
Samenvatting reactie Energie-Nederland op E-wet: Energie-Nederland steunt verbetering en actualisering van energieregelgeving Energie-Nederland juicht het toe dat de Elektriciteits- en Gaswet worden samengevoegd, gemoderniseerd en aangepast aan de Richtlijnen en Verordeningen van het EU Clean Energy Package. Met het wetsvoorstel
Lees verder

In gesprek met ACM over de aangescherpte Gedragscode Consument en Energieleverancier

12 januari 2021
De energiesector wil de kwaliteit van de verschillende wervingskanalen en de tevredenheid van consumenten bij een overstap van leverancier verhogen. Een van de initiatieven die zij genomen heeft is de aanscherping van de Gedragscode Consument en Energieleverancier, waarin de gedragsregels voor de werving van consumenten voor energiecontracten staan. Per 1 januari is de aangescherpte gedragscode van kracht. Naar aanleiding daarvan ging Energie-Nederland in gesprek met Lars van de Braak, Teammanager Directie Consumenten bij de ACM, over de visie van de ACM op werving en de waarde van de gedragscode.
Lees verder

Biomassa in de gebouwde omgeving inderdaad noodzakelijk om de klimaatdoelen te halen

18 december 2020
Reactie op PBL-rapport over de gebouwde omgeving ‘Advies uitfasering houtige biogrondstoffen voor warmtetoepassingen’, 18-12-2020 Uit onafhankelijk onderzoek van PBL blijkt dat het gebruik en de stimu­lering van duurzame biomassa in de gebouwde omgeving de komende jaren noodzakelijk is. PBL geeft
Lees verder

Een bewogen jaar achter de rug, een bewogen jaar ‘to come’

9 december 2020
Niemand zal 2020 ooit vergeten. Het Corona-jaar. Waar een aantal sectoren zeer zwaar te lijden hebben onder de maatregelen van het kabinet, springt de Energiesector er redelijk uit.
Lees verder

3 vragen aan Zenzi Pluut, partner bij TwynstraGudde, over de OTE

9 december 2020
30 November kwam de Overlegtafel Energievoorziening voor de laatste keer samen. Na 6 jaar stopt de OTE, een informeel overlegorgaan waarin verschillende partijen ‘met de benen op tafel’ vooruitkijken naar de energievoorziening van de toekomst. Energie-Nederland stelde 3 vragen aan de onafhankelijk voorzitter van de OTE Zenzi Pluut (TwynstraGudde) over de waarde die het platform had.
Lees verder

Kernenergie: onrendabele business case of ‘must have’ om de klimaatdoelen te halen?

8 december 2020
Het zal niemand ontgaan zijn dat de laatste maanden de discussie over het gebruik van en de noodzaak voor kernenergie in onze toekomstige energievoorziening behoorlijk is opgelaaid. Energie-Nederland bracht voor- en tegenstanders bij elkaar om het gesprek met elkaar aan te gaan en ze te voeden met cijfers tijdens onze Ontbijtsessie van 8 december. Drie sprekers belichtten beide kanten van het verhaal.
Lees verder

Kernenergie meenemen in afweging toekomstige betaalbaarheid energiemix

1 december 2020
Kernenergie staat weer nadrukkelijk op de kaart. De Tweede Kamer wil weten onder welke voorwaarden marktpartijen bereid zijn te investeren in kerncentrales en welke ondersteuning van de overheid daarvoor nodig is. Op 2 december houdt zij daarom een rondetafelgesprek over de rol van kernenergie in de energiemix van de toekomst.
Lees verder

De koperen plaat is heel veel waard

23 november 2020
Dat elektriciteit een onmisbare basisbehoefte is in de maatschappij, blijkt altijd weer uit de paniek bij de uitval ervan.Een sterk net heeft dus grote maatschappelijke baten. Daarom is misschien wel het grootste probleem in de huidige discussie rondom transportproblemen in het net is dat we deze maatschappelijke baten uit het oog verliezen en het alleen maar hebben over de kosten van het net. Maar de koperen plaat heeft wel heel veel waarde!
Lees verder

3 Vragen aan Marthijn Junggeburth, duurzaamheidsmanager bij Bavaria

10 november 2020
Gaat ijzerpoeder de industrie helpen verder te verduurzamen? Bavaria ziet er kansen in en start deze maand een experiment om ijzerpoeder in te zetten in hun brouwproces. Energie-Nederland stelde duurzaamheidsmanager Marthijn Junggeburth 3 vragen.
Lees verder

Noodzakelijke duidelijkheid voor de markt in Wiebes’ reactie op initiatiefnota Sienot

5 november 2020
Energie-Nederland is blij met de duidelijkheid die minister Wiebes geeft in reactie op de initiatiefnota “De ruggengraat voor goedkope en schone stroom, het elektriciteitsnet van de toekomst”. Zo bevestigt hij het principe dat het niet uit moet maken waar je fysiek aansluit en hoe je een aansluiting gebruikt. Dat vindt Energie-Nederland belangrijk omdat daardoor iedereen gelijke toegang tot het elektriciteitssysteem krijgt.
Lees verder

Ontbijtsessie Het huis als bron van energie: Gedragsverandering altijd nodig bij verminderen energiebehoefte

27 oktober 2020
Op 27 oktober startte een nieuwe reeks ontbijtsessies van Energie-Nederland. Tijdens de eerste sessie stond onze persoonlijke leefomgeving centraal. Drie sprekers namen deelnemers mee in hun toekomstbeelden en overtuigden kijkers dat het huis van de toekomst een slim huis is!
Lees verder

3 Vragen aan Annemieke Roobeek, commissaris Eneco

13 oktober 2020
Annemieke Roobeek, hoogleraar Strategie en Transformatiemanagement aan Nyenrode, is per 1 oktober benoemd als lid van de Raad van Commissarissen van Eneco. Energie-Nederland stelde haar in dat kader 3 vragen over haar motivatie, persoonlijke droom en kijk op het slagen van de energietransitie.
Lees verder