Sociale innovaties silver bullet energietransitie?


Heb je al eens gehoord van ‘peak-shaven met je buren’, van ‘mobiliteitsgeluk’, een ‘leefstraat’ of van een ‘buurtbatterij’? Ja? Mooi! Grote kans dat je dan al bekend bent met concrete voorbeelden van sociale innovaties. Nee? Hieronder een korte wrap-up van de ontbijtsessie die wij op 26 november in de themareeks ‘energietransitie de technologie voorbij’ organiseerden over wat sociale innovaties kunnen betekenen in de energietransitie. 

Sociale cohesie geeft meerwaarde bij lokale initiatieven
“Wij werken niet zozeer aan draagvlak, maar houden ons bezig met de vraag: hoe creëer je doorbraken met koplopers in de energietransitie?”, aldus Sem Oxenaar, onderzoeker bij DRIFT. Een mooie aftrap wanneer we praten over de ‘niet-technologische kant van de energietransitie’. Het begrip sociale innovaties is zeker geen nieuw begrip. Veelal wordt uitgegaan van een definitie die refereert aan initiatieven of ontwikkelingen die vanuit de maatschappij (waaronder burgerinitiatieven) ontstaan en die een antwoord bieden op een maatschappelijk vraagstuk. Volgens Oxenaar kenmerkt een sociale innovatie zich door een verandering in sociale relaties, waarbij het vormen van een sociale identiteit, het verkrijgen van een nieuw gedeelde betekenis en het vormen van een netwerk de kern is. Binnen de energietransitie zijn er allerlei voorbeelden en praktijksituaties te vinden die als zodanig te beschouwen zijn. Bijvoorbeeld lokale energiecoöperaties, een off-grid woongemeenschap, of een buurtbatterij. Het succes van deze initiatieven zit er mede in dat de mens zich niet alleen als een homo economicus gedraagt, oftewel gedreven door nutsmaximalisatie. Ook andere factoren spelen een rol. Zo blijkt bij diverse projecten dat sociale cohesie, het ‘ergens bij horen’, of ‘iets goeds doen’ een belangrijke bijdrage levert aan het succes van de innovatie.

‘Mobiliteitsgeluk’ 
Een, in mijn ogen, prachtig voorbeeld hiervan is Buurauto. Simpelweg gezegd: de elektrische auto die je deelt met je buren. Buurauto, opgericht in 2016, verenigt innovaties op ruimtegebruik, mobiliteit, energie en sociale vraagstukken in één concept. “Anders dan een GreenWheels kent Buurauto een sterke sociale component”, aldus Alex van der Woerd, oprichter en directeur van Buurauto. Buren die een auto met elkaar delen zitten gezamenlijk in een appgroep en zijn op die manier van nature al veel meer met elkaar verbonden. Gezamenlijk een kinderzitje op de achterin, en de auto voor je buren netjes achterlaten is standaard. Daarnaast werkt Buurauto, tezamen met onder andere Greenchoice, mee aan de Vervoersbank, het equivalent van de voedselbank. Huishoudens met een krappe beurs kunnen gebruikmaken van een elektrische auto. Een ritje naar het ziekenhuis, een sollicitatiegesprek of familiebezoek wordt op deze manier toegankelijk gemaakt. Of zoals een medewerker van de vervoersbank, in een getoond filmpje over de Afrikaanderwijk in Rotterdam, verwoorde: “Naast fietsen hebben we nu ook auto’s om het mobiliteitsgeluk voor de mensen hier in de wijk te verhogen”. En gelukkig ogen de bewoners zich zeker met deze vervoersbank. De zelfstandigheid en bewegingsruimte wordt vergroot. En dit blijkt ook een positieve wisselwerking tot gevolg. “Zo voelen de gebruikers zich verantwoordelijk en is er zelfs een buurtbewoner die de auto wekelijks wast”, aldus Van der Woerd.

Sociale innovaties als transitieversneller?
De vraag of sociale innovaties de energietransitie een grote push vooruit geven blijft vooralsnog onbeantwoord. Wel blijkt het zo te zijn dat projecten waarbij lokaal eigenaarschap wordt gedeeld én gevoeld op meer draagvlak en sympathie kunnen rekenen. En dat an sich is hoe dan ook als positief te bestempelen, zeker in een tijd waarin vaker de focus op verschillen dan op overeenkomsten ligt. Voor geïnteresseerden is ter inspiratie deze link van Hier Opgewekt een aanrader!

De volgende ontbijtsessie staat gepland op dinsdag 21 januari 2020 en gaat over de RES’en en aardgasvrije wijken. Kijk hier voor meer informatie.

Workshop Renewable Heating and Cooling from the Dutch perspective

6 december 2019
Op 3 december hield Energie-Nederland met Euroheat & Power een zeer geslaagde workshop over hernieuwbare warmte en koeling. Er waren ruim 50 beleidsmakers, marktpartijen en publieke partijen uit diverse EU-lidstaten aanwezig. Ze gingen in gesprek met zes mensen die werken
Lees verder

Podcast ‘Blik op Energie’ over de verduurzaming thuis

6 december 2019
‘Blik op Energie’ is de nieuwe podcast van Essent met actuele en maatschappelijke onderwerpen in de veranderende wereld van energie. Hoe gaan we Nederland enthousiast krijgen om te verduurzamen? We staan aan de vooravond van een energietransitie die noodzakelijk is
Lees verder

Reactie Energie-Nederland op afbouw salderingsregeling

29 november 2019
Energie-Nederland onderschrijft de noodzaak voor een houdbare, betaalbare en toekomstbestendige nieuwe regeling. Maar de nu gekozen variant kent nogal wat nadelen, onder andere voor de consument. Daarom heeft Energie-Nederland in de internetconsultatie haar zorgen geuit. De sector heeft bij het
Lees verder

Leidraad voor transparante en toekomstbestendige organisatie van warmtenetten

29 november 2019
Voor de warmtetransitie in de gebouwde omgeving zijn er verschillende mogelijk­heden als alternatief voor aardgas. Die opties zijn nu elektrisch verwarmen, met bijvoorbeeld een (hybride) warmtepomp, verwarmen met duurzaam gas of verwarmen met aansluiting op een collectief warmtenet. Gemeenten hebben de
Lees verder

Handreiking participatie in duurzame energieprojecten gepubliceerd

28 november 2019
Door de energietransitie zal het Nederlandse landschap er de komende jaren anders uit gaan zien. Met de komst van lokale, schone energiebronnen als zon en wind wordt onze Nederlandse energievoorziening steeds zichtbaarder, ook in de fysieke omgeving. Draagvlak en acceptatie
Lees verder

Energie-Nederland deelt conclusie ACM over flexibilisering nettarieven

25 november 2019
De ACM heeft onderzoek laten doen naar de mogelijkheden van flexibilisering van nettarieven. ACM concludeert dat daar nu nog een aantal flinke nadelen aan kleven en dat de inkoop van flexibiliteit vooralsnog een betere oplossing is. Energie-Nederland is het eens
Lees verder

Eerste Techathon zorgt voor goede plannen en energie

22 november 2019
Een geslaagd initiatief van Techniek Nederland: op 21 november organiseerden zij de eerste Techathon. Een kruisbestuiving tussen bedrijven en studenten mbo en hbo, die in teams in één dag een plan uitwerken. In dit geval een plan voor het aardgasvrij
Lees verder
Reactie ACM-rapport Vangnetregeling

Verkoop energiecontracten moet eerlijk en transparant

20 november 2019
Verkoop energiecontracten moet eerlijk en transparant
Lees verder

ACER voorstel voor onbalansprijs verstoort de werking van de onbalansmarkt

20 november 2019
Als sluitstuk van een aantal onderwerpen die uitgewerkt moeten worden onder de Energy Balalancing Verordening heeft ACER, het agentschap voor samenwerking van energietoezichthouders, geconsulteerd. Omdat TSO’s en toezichthouders in Europa er niet uit zijn gekomen moet ACER nu een beslissing
Lees verder

Klimaat- en Energieverkenning toont spectaculaire ontwikkeling elektriciteitssysteem

1 november 2019
Voor de ontwikkeling van duurzame energie is de KEV goed nieuws, zo blijkt uit de vandaag gepubliceerde Klimaat- en Energieverkenning (KEV). “Voor de lange termijn is de ontwikkeling met recht spectaculair te noemen. Met een stijging van het aandeel hernieuwbare
Lees verder

Energie en klimaat centraal in Bosatlas van de duurzaamheid

18 oktober 2019
“In deze tijd hebben mensen behoefte aan overzicht en kader. Aan ankerpunten binnen en buiten de school.”  Zo verklaart Peter Vroege van Noordhoff zelf het ongekende succes van de thematische Bosatlassen. De Bosatlas van de Duurzaamheid is de 7e in
Lees verder

Energie-Nederland stuurt brief aan Kassa over onjuiste weergave ‘schriftelijkheidsvereiste’

17 oktober 2019
In de afgelopen maanden heeft consumentenprogramma Kassa uitgebreid aandacht besteed aan misstanden bij telefonische verkoop van energiecontracten. Het is goed en terecht dat het programma dit aan de kaak stelt en energieleveranciers trekken zich dit ook aan. Tot twee keer
Lees verder