Sociale innovaties silver bullet energietransitie?


Heb je al eens gehoord van ‘peak-shaven met je buren’, van ‘mobiliteitsgeluk’, een ‘leefstraat’ of van een ‘buurtbatterij’? Ja? Mooi! Grote kans dat je dan al bekend bent met concrete voorbeelden van sociale innovaties. Nee? Hieronder een korte wrap-up van de ontbijtsessie die wij op 26 november in de themareeks ‘energietransitie de technologie voorbij’ organiseerden over wat sociale innovaties kunnen betekenen in de energietransitie. 

Sociale cohesie geeft meerwaarde bij lokale initiatieven
“Wij werken niet zozeer aan draagvlak, maar houden ons bezig met de vraag: hoe creëer je doorbraken met koplopers in de energietransitie?”, aldus Sem Oxenaar, onderzoeker bij DRIFT. Een mooie aftrap wanneer we praten over de ‘niet-technologische kant van de energietransitie’. Het begrip sociale innovaties is zeker geen nieuw begrip. Veelal wordt uitgegaan van een definitie die refereert aan initiatieven of ontwikkelingen die vanuit de maatschappij (waaronder burgerinitiatieven) ontstaan en die een antwoord bieden op een maatschappelijk vraagstuk. Volgens Oxenaar kenmerkt een sociale innovatie zich door een verandering in sociale relaties, waarbij het vormen van een sociale identiteit, het verkrijgen van een nieuw gedeelde betekenis en het vormen van een netwerk de kern is. Binnen de energietransitie zijn er allerlei voorbeelden en praktijksituaties te vinden die als zodanig te beschouwen zijn. Bijvoorbeeld lokale energiecoöperaties, een off-grid woongemeenschap, of een buurtbatterij. Het succes van deze initiatieven zit er mede in dat de mens zich niet alleen als een homo economicus gedraagt, oftewel gedreven door nutsmaximalisatie. Ook andere factoren spelen een rol. Zo blijkt bij diverse projecten dat sociale cohesie, het ‘ergens bij horen’, of ‘iets goeds doen’ een belangrijke bijdrage levert aan het succes van de innovatie.

‘Mobiliteitsgeluk’ 
Een, in mijn ogen, prachtig voorbeeld hiervan is Buurauto. Simpelweg gezegd: de elektrische auto die je deelt met je buren. Buurauto, opgericht in 2016, verenigt innovaties op ruimtegebruik, mobiliteit, energie en sociale vraagstukken in één concept. “Anders dan een GreenWheels kent Buurauto een sterke sociale component”, aldus Alex van der Woerd, oprichter en directeur van Buurauto. Buren die een auto met elkaar delen zitten gezamenlijk in een appgroep en zijn op die manier van nature al veel meer met elkaar verbonden. Gezamenlijk een kinderzitje op de achterin, en de auto voor je buren netjes achterlaten is standaard. Daarnaast werkt Buurauto, tezamen met onder andere Greenchoice, mee aan de Vervoersbank, het equivalent van de voedselbank. Huishoudens met een krappe beurs kunnen gebruikmaken van een elektrische auto. Een ritje naar het ziekenhuis, een sollicitatiegesprek of familiebezoek wordt op deze manier toegankelijk gemaakt. Of zoals een medewerker van de vervoersbank, in een getoond filmpje over de Afrikaanderwijk in Rotterdam, verwoorde: “Naast fietsen hebben we nu ook auto’s om het mobiliteitsgeluk voor de mensen hier in de wijk te verhogen”. En gelukkig ogen de bewoners zich zeker met deze vervoersbank. De zelfstandigheid en bewegingsruimte wordt vergroot. En dit blijkt ook een positieve wisselwerking tot gevolg. “Zo voelen de gebruikers zich verantwoordelijk en is er zelfs een buurtbewoner die de auto wekelijks wast”, aldus Van der Woerd.

Sociale innovaties als transitieversneller?
De vraag of sociale innovaties de energietransitie een grote push vooruit geven blijft vooralsnog onbeantwoord. Wel blijkt het zo te zijn dat projecten waarbij lokaal eigenaarschap wordt gedeeld én gevoeld op meer draagvlak en sympathie kunnen rekenen. En dat an sich is hoe dan ook als positief te bestempelen, zeker in een tijd waarin vaker de focus op verschillen dan op overeenkomsten ligt. Voor geïnteresseerden is ter inspiratie deze link van Hier Opgewekt een aanrader!

De volgende ontbijtsessie staat gepland op dinsdag 21 januari 2020 en gaat over de RES’en en aardgasvrije wijken. Kijk hier voor meer informatie.

Energie-Nederland

Reactie Energie-Nederland op Kamerbrief over Wcw 15 juli 2022

18 juli 2022
Goed dat wetsvoorstel Wet collectieve warmtevoorziening dit najaar naar Raad van State gaat Energie-Nederland is blij dat minister Jetten op 15 juli jl. in de kamerbrief over de Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw) aangeeft dat hij het wetsvoorstel dit najaar aan
Lees verder
Energie-Nederland

Vanaf vandaag is de btw op de levering van energie verlaagd naar 9%

1 juli 2022
Vanaf 1 juli wordt het btw-tarief voor de levering van elektriciteit, gas en warmte verlaagd van 21% naar 9%. De verlaging is bedoeld om de gevolgen van de stijgende energieprijzen en aanhoudende inflatie voor de consument enigszins te dempen. Het
Lees verder

ACM moet tarieven afleversets warmte 2020 aanpassen na beroep van Energie-Nederland

5 mei 2022
Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) heeft in een beroepsprocedure bepaald dat ACM de maximumtarieven voor huur van afleversets warmte voor 2020 moet aanpassen. Energie-Nederland, die het beroep heeft aangespannen, is blij met de uitspraak. Afleversets zorgen voor
Lees verder

Energieleveranciers gaan er vanuit dat minnelijke schuldregeling bij voldoende perspectief door kan lopen

25 april 2022
Door de hoge energieprijzen staat een deel van de lopende schuldregelingen onder druk. De NVVK roept leden en ketenpartners op om met elkaar te voorkomen dat schuldregelingen stranden en kwetsbare mensen mogelijk zonder energie komen te zitten. De hoge energietarieven
Lees verder
Energie-Nederland

Energietoeslag voor huishoudens met een minimum inkomen

6 april 2022
Huishoudens met een inkomen rond het sociaal minimum krijgen – naast de eerder aangekondigde compensatie op de energierekening en de BTW-verlaging die per 1 juli ingaat tot eind dit jaar – eenmalig ongeveer €800 extra om de hogere energierekening te betalen.
Lees verder

Energiebesparing wordt aangejaagd met Nationaal Isolatieprogramma

6 april 2022
Op 2 april is een landelijke campagne gestart om huishoudens en ondernemers met praktische besparingstips te stimuleren om op korte termijn energie te besparen. Specifiek voor het isoleren van woningen helpt het kabinet met het Nationaal Isolatieprogramma. Het programma is er
Lees verder
Logo MFF BAS

Uitwisselen energiedata efficiënter en transparanter door nieuwe governance

5 april 2022
Om slimme energie-oplossingen te ontwikkelen die de energietransitie kunnen faciliteren, is het delen van data cruciaal. We hebben immers informatie nodig over waar, hoe en wanneer we onze energie gebruiken en opwekken. Informatie die ons vertelt hoe we het beste
Lees verder

Actieplan energieleveranciers voor energiehulproute

31 maart 2022
Gezien het toenemende aantal vragen rondom de energierekening bij zowel gemeentelijke instanties als de energiebedrijven zelf, hebben Eneco, Essent, Greenchoice, Vattenfall, NSR (stichting Nederlandse Schuldhulproute) en SchuldenLabNL het initiatief genomen om een actieplan tegen energiearmoede te ontwikkelen. Hiermee willen zij
Lees verder

Energie-Nederland vernieuwt convenant met NVVK

24 februari 2022
Snel schuldenrust, slimme procedures rond schuldregelingen en lagere administratieve lasten: dat biedt het nieuwe convenant dat Vereniging Energie-Nederland namens haar leden afsloot met de NVVK. Juist in een periode dat de energieprijzen stijgen is dit een welkome stap voor financiële
Lees verder

Hogere warmtetarieven in 2022 door hogere energieprijzen

23 december 2021
Op 23 december 2021 maakte ACM de maximum warmtetarieven voor het jaar 2022 bekend. Energie-Nederland licht in dit artikel toe hoe de warmtetarieven tot stand komen. In Nederland is zo’n 5% van de huishoudens aangesloten op een warmtenet. Veel van
Lees verder

Voorstel maatregelen voor een robuuste retailmarkt

22 december 2021
De prijzen voor energie zijn de afgelopen tijd flink gestegen. De hoge prijzen op de groothandelsmarkten voor gas en elektriciteit zijn een uitdaging voor energieleveranciers. In het geval van een (aanhoudende) koude winterperiode in combinatie met de huidige prijspieken op
Lees verder

Reactie Energie-Nederland op coalitieakkoord

16 december 2021
Het coalitieakkoord is ambitieus. Nederland wil koploper zijn in Europa bij het tegengaan van de opwarming van de aarde en heeft daarvoor stevige doelen gesteld; vóór 2030 een minimale CO2-reductie van 55%. Ze richt haar beleid zelfs op 60% reductie
Lees verder