Sociale innovaties silver bullet energietransitie?


Heb je al eens gehoord van ‘peak-shaven met je buren’, van ‘mobiliteitsgeluk’, een ‘leefstraat’ of van een ‘buurtbatterij’? Ja? Mooi! Grote kans dat je dan al bekend bent met concrete voorbeelden van sociale innovaties. Nee? Hieronder een korte wrap-up van de ontbijtsessie die wij op 26 november in de themareeks ‘energietransitie de technologie voorbij’ organiseerden over wat sociale innovaties kunnen betekenen in de energietransitie. 

Sociale cohesie geeft meerwaarde bij lokale initiatieven
“Wij werken niet zozeer aan draagvlak, maar houden ons bezig met de vraag: hoe creëer je doorbraken met koplopers in de energietransitie?”, aldus Sem Oxenaar, onderzoeker bij DRIFT. Een mooie aftrap wanneer we praten over de ‘niet-technologische kant van de energietransitie’. Het begrip sociale innovaties is zeker geen nieuw begrip. Veelal wordt uitgegaan van een definitie die refereert aan initiatieven of ontwikkelingen die vanuit de maatschappij (waaronder burgerinitiatieven) ontstaan en die een antwoord bieden op een maatschappelijk vraagstuk. Volgens Oxenaar kenmerkt een sociale innovatie zich door een verandering in sociale relaties, waarbij het vormen van een sociale identiteit, het verkrijgen van een nieuw gedeelde betekenis en het vormen van een netwerk de kern is. Binnen de energietransitie zijn er allerlei voorbeelden en praktijksituaties te vinden die als zodanig te beschouwen zijn. Bijvoorbeeld lokale energiecoöperaties, een off-grid woongemeenschap, of een buurtbatterij. Het succes van deze initiatieven zit er mede in dat de mens zich niet alleen als een homo economicus gedraagt, oftewel gedreven door nutsmaximalisatie. Ook andere factoren spelen een rol. Zo blijkt bij diverse projecten dat sociale cohesie, het ‘ergens bij horen’, of ‘iets goeds doen’ een belangrijke bijdrage levert aan het succes van de innovatie.

‘Mobiliteitsgeluk’ 
Een, in mijn ogen, prachtig voorbeeld hiervan is Buurauto. Simpelweg gezegd: de elektrische auto die je deelt met je buren. Buurauto, opgericht in 2016, verenigt innovaties op ruimtegebruik, mobiliteit, energie en sociale vraagstukken in één concept. “Anders dan een GreenWheels kent Buurauto een sterke sociale component”, aldus Alex van der Woerd, oprichter en directeur van Buurauto. Buren die een auto met elkaar delen zitten gezamenlijk in een appgroep en zijn op die manier van nature al veel meer met elkaar verbonden. Gezamenlijk een kinderzitje op de achterin, en de auto voor je buren netjes achterlaten is standaard. Daarnaast werkt Buurauto, tezamen met onder andere Greenchoice, mee aan de Vervoersbank, het equivalent van de voedselbank. Huishoudens met een krappe beurs kunnen gebruikmaken van een elektrische auto. Een ritje naar het ziekenhuis, een sollicitatiegesprek of familiebezoek wordt op deze manier toegankelijk gemaakt. Of zoals een medewerker van de vervoersbank, in een getoond filmpje over de Afrikaanderwijk in Rotterdam, verwoorde: “Naast fietsen hebben we nu ook auto’s om het mobiliteitsgeluk voor de mensen hier in de wijk te verhogen”. En gelukkig ogen de bewoners zich zeker met deze vervoersbank. De zelfstandigheid en bewegingsruimte wordt vergroot. En dit blijkt ook een positieve wisselwerking tot gevolg. “Zo voelen de gebruikers zich verantwoordelijk en is er zelfs een buurtbewoner die de auto wekelijks wast”, aldus Van der Woerd.

Sociale innovaties als transitieversneller?
De vraag of sociale innovaties de energietransitie een grote push vooruit geven blijft vooralsnog onbeantwoord. Wel blijkt het zo te zijn dat projecten waarbij lokaal eigenaarschap wordt gedeeld én gevoeld op meer draagvlak en sympathie kunnen rekenen. En dat an sich is hoe dan ook als positief te bestempelen, zeker in een tijd waarin vaker de focus op verschillen dan op overeenkomsten ligt. Voor geïnteresseerden is ter inspiratie deze link van Hier Opgewekt een aanrader!

De volgende ontbijtsessie staat gepland op dinsdag 21 januari 2020 en gaat over de RES’en en aardgasvrije wijken. Kijk hier voor meer informatie.

Cora van Nieuwenhuizen wordt nieuwe voorzitter Vereniging Energie-Nederland

31 augustus 2021
De Algemene Ledenvergadering van brancheorganisatie Vereniging Energie-Nederland heeft Cora van Nieuwenhuizen vanmorgen benoemd tot voorzitter. Zij zal op 1 oktober 2021 aantreden en neemt het stokje over van Medy van der Laan die 6 jaar aan het roer stond.
Lees verder

Energie-Nederland uit zorgen over Europese herziening biedzones

3 augustus 2021
Energie-Nederland is van mening dat bij de indeling in biedzones gekeken moet worden naar de goede werking van de markt als geheel. Het efficiënt managen van congesties is daarbij één aspect. Maar er is meer. Opsplitsing van biedzones leidt onherroepelijk tot lagere liquiditeit. Dat betekent dat het duurder wordt om risico’s af te dekken. Daarbij gaat het niet alleen om de day-ahead markten, maar zeker ook om de termijnmarkten en de intraday- en onbalansmarkten. Met name de marktintegratie van productie uit zon en wind zal moeilijker en dus duurder worden. Maar ook de werking van de retailmarkt ondervindt nadelen van een minder liquide groothandelsmarkt.
Lees verder

Selecties van bedrijven voor warmtenetten vereisen altijd transparante selectieprocedures

25 juni 2021
De ACM-notitie 'Marktmodellen warmte en rol netwerkbedrijven' van 24 juni is zeer duidelijk: bij de selectie van een integraal warmtebedrijf, een warmtenetbeheerder of een warmteleverancier moeten gemeenten een open, transparante en non-discriminatoire procedure doorlopen.
Lees verder

Vol inzetten op verdere verduurzaming gebouwde omgeving

22 juni 2021
Wij roepen het nieuwe kabinet op om vol in te zetten op de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Hoe gaan we dit bereiken?
Lees verder

Actieagenda: 5 acties om nu vol in te zetten op de laagdrempelige energietransitie in de gebouwde omgeving

4 juni 2021
Met een actieagenda met daarin vijf acties doet Energie-Nederland de oproep om nú echt werk te maken van een laagdrempelige ener­gietransitie.
Lees verder

Transitie krijgt nieuwe energie met de inzet van jong talent

3 juni 2021
De energietransitie draait om de toekomst! Veel van de huidige energieprofessionals zullen de afronding van de transitie echter niet gaan meemaken in hun werkende leven. De toekomstige generatie op de arbeidsmarkt wel. In Nederland zijn diverse initiatieven gestart om die nieuwe groep van jong talent in de energietransitie in te zetten. Energie-Nederland sprak met 2 initiatiefnemers, Albert Bloem van Talent voor Transitie en Jacob Froling van het Nationaal Energietraneeship.
Lees verder

Overheid neemt ook private schulden gedupeerde ouders kinderopvangtoeslagen affaire over

28 mei 2021
Het kabinet heeft aangegeven ook de private schulden van gedupeerde ouders over te nemen. Energie-Nederland is blij dat er een goede oplossing gevonden is. Samen met de koepels van private schuldeisers werkt Energie-Nederland nu aan een goede en snelle uitvoering van de plannen.
Lees verder

Nationaal Isolatie Programma, waar wachten we nog op?

20 mei 2021
Op dinsdag 18 mei vroeg Natuur & Milieu aandacht van de Tweede Kamer voor de 2,7 miljoen slecht geïsoleerde huizen in Nederland, met 270 kartonnen huizen. Elk huis staat symbool voor tienduizend slecht geïsoleerde woningen; woningen waar te veel aardgas
Lees verder

Medy van der Laan te gast bij Leaders in Wonen.

19 mei 2021
Begin deze maand was Medy van der Laan te gast bij Leaders in Wonen. Deze podcast serie gaat over leiders in de woningmarkt. Medy ging met Leaders in Wonen in gesprek over de vraagstukken rondom verduurzaming die spelen binnen de
Lees verder

Uitslag Verkiezingen 2021: Op naar een Regeerakkoord met ambitie voor de energietransitie

18 maart 2021
Op 15, 16 en 17 maart is Nederland weer naar de stembus geweest. Nu is het tijd voor de kabinetsformatie en het opstellen van het Regeerakkoord. Voor het realiseren van een succesvolle energietransitie zijn duidelijke afspraken en maatregelen van groot belang. Er is geen tijd te verliezen. Energie-Nederland zet op een rij wat er nodig is voor een succesvolle energietransitie.
Lees verder

Met isolatie-voucher gaan Nederlanders isoleren

16 maart 2021
Energie-Nederland is onderdeel van een brede coalitie welke pleit voor Nationaal Isolatie Programma in nieuw regeerakkoord In het nieuwe regeerakkoord hoort een ambitieus Nationaal Isolatie Programma thuis. Daarvoor pleit een brede coalitie met Natuur & Milieu, Koninklijke Bouwend Nederland, de
Lees verder

Rubriek verkiezingen: 4 vragen over energie aan politieke partijen. Deze keer aan… Henri Bontenbal (CDA)

11 maart 2021
De Tweede Kamer verkiezingen komen steeds dichterbij. Een belangrijk moment voor de energietransitie. Het nieuwe kabinet zal namelijk voor de komende jaren de koers gaan bepalen voor de verdere verduurzaming van het energiesysteem. Belangrijk om goed geïnformeerd naar de stembus
Lees verder