Sociale innovaties silver bullet energietransitie?


Heb je al eens gehoord van ‘peak-shaven met je buren’, van ‘mobiliteitsgeluk’, een ‘leefstraat’ of van een ‘buurtbatterij’? Ja? Mooi! Grote kans dat je dan al bekend bent met concrete voorbeelden van sociale innovaties. Nee? Hieronder een korte wrap-up van de ontbijtsessie die wij op 26 november in de themareeks ‘energietransitie de technologie voorbij’ organiseerden over wat sociale innovaties kunnen betekenen in de energietransitie. 

Sociale cohesie geeft meerwaarde bij lokale initiatieven
“Wij werken niet zozeer aan draagvlak, maar houden ons bezig met de vraag: hoe creëer je doorbraken met koplopers in de energietransitie?”, aldus Sem Oxenaar, onderzoeker bij DRIFT. Een mooie aftrap wanneer we praten over de ‘niet-technologische kant van de energietransitie’. Het begrip sociale innovaties is zeker geen nieuw begrip. Veelal wordt uitgegaan van een definitie die refereert aan initiatieven of ontwikkelingen die vanuit de maatschappij (waaronder burgerinitiatieven) ontstaan en die een antwoord bieden op een maatschappelijk vraagstuk. Volgens Oxenaar kenmerkt een sociale innovatie zich door een verandering in sociale relaties, waarbij het vormen van een sociale identiteit, het verkrijgen van een nieuw gedeelde betekenis en het vormen van een netwerk de kern is. Binnen de energietransitie zijn er allerlei voorbeelden en praktijksituaties te vinden die als zodanig te beschouwen zijn. Bijvoorbeeld lokale energiecoöperaties, een off-grid woongemeenschap, of een buurtbatterij. Het succes van deze initiatieven zit er mede in dat de mens zich niet alleen als een homo economicus gedraagt, oftewel gedreven door nutsmaximalisatie. Ook andere factoren spelen een rol. Zo blijkt bij diverse projecten dat sociale cohesie, het ‘ergens bij horen’, of ‘iets goeds doen’ een belangrijke bijdrage levert aan het succes van de innovatie.

‘Mobiliteitsgeluk’ 
Een, in mijn ogen, prachtig voorbeeld hiervan is Buurauto. Simpelweg gezegd: de elektrische auto die je deelt met je buren. Buurauto, opgericht in 2016, verenigt innovaties op ruimtegebruik, mobiliteit, energie en sociale vraagstukken in één concept. “Anders dan een GreenWheels kent Buurauto een sterke sociale component”, aldus Alex van der Woerd, oprichter en directeur van Buurauto. Buren die een auto met elkaar delen zitten gezamenlijk in een appgroep en zijn op die manier van nature al veel meer met elkaar verbonden. Gezamenlijk een kinderzitje op de achterin, en de auto voor je buren netjes achterlaten is standaard. Daarnaast werkt Buurauto, tezamen met onder andere Greenchoice, mee aan de Vervoersbank, het equivalent van de voedselbank. Huishoudens met een krappe beurs kunnen gebruikmaken van een elektrische auto. Een ritje naar het ziekenhuis, een sollicitatiegesprek of familiebezoek wordt op deze manier toegankelijk gemaakt. Of zoals een medewerker van de vervoersbank, in een getoond filmpje over de Afrikaanderwijk in Rotterdam, verwoorde: “Naast fietsen hebben we nu ook auto’s om het mobiliteitsgeluk voor de mensen hier in de wijk te verhogen”. En gelukkig ogen de bewoners zich zeker met deze vervoersbank. De zelfstandigheid en bewegingsruimte wordt vergroot. En dit blijkt ook een positieve wisselwerking tot gevolg. “Zo voelen de gebruikers zich verantwoordelijk en is er zelfs een buurtbewoner die de auto wekelijks wast”, aldus Van der Woerd.

Sociale innovaties als transitieversneller?
De vraag of sociale innovaties de energietransitie een grote push vooruit geven blijft vooralsnog onbeantwoord. Wel blijkt het zo te zijn dat projecten waarbij lokaal eigenaarschap wordt gedeeld én gevoeld op meer draagvlak en sympathie kunnen rekenen. En dat an sich is hoe dan ook als positief te bestempelen, zeker in een tijd waarin vaker de focus op verschillen dan op overeenkomsten ligt. Voor geïnteresseerden is ter inspiratie deze link van Hier Opgewekt een aanrader!

De volgende ontbijtsessie staat gepland op dinsdag 21 januari 2020 en gaat over de RES’en en aardgasvrije wijken. Kijk hier voor meer informatie.

Energie-Nederland vreest risico’s van door ministerie gekozen afbouwvariant salderingsregeling

31 maart 2020
Energie-Nederland steunt het voorstel van het ministerie van EZK voor het afbouwen van de salderingsregeling, maar heeft grote bezwaren tegen de gekozen voorkeursvariant. De sector voorziet veel onrust bij zonnepaneelbezitters, omdat de regeling zorgt voor een complexe energienota waarbij het controleren met de eigen meterstanden onnavolgbaar wordt.
Lees verder
Leveringszekerheid

Beroep ACER-beslissing over beprijzing onbalansenergie

31 maart 2020
Energie-Nederland heeft beroep aangetekend tegen de ACER-beslissing over de beprijzing van onbalansenergie. Dit besluit hangt samen met twee andere besluiten van ACER over het implementatiekader van Europese platforms voor aFRR en mFRR (in Nederland regel- en reservevermogen). Deze twee platforms moeten zorgen voor integratie van de activering van onbalansenergie uit de betreffende reserveproducten.
Lees verder

Houd commerciële warmteactiviteiten buiten het netwerkbedrijf

30 maart 2020
Energie-Nederland onderschrijft de analyse van ACM dat een uitbreiding van commerciële warmte-activiteiten van het netwerkbedrijf alleen kan door deze activiteiten buiten het netwerkbedrijf te plaatsen. ACM stelt dat dit risico’s wegneemt die zich wel voordoen wanneer de activiteiten van een netwerkbedrijf worden uitgebreid met pro­duc­tie, handel en levering van warmte.
Lees verder

Energiebedrijven en corona

19 maart 2020
Energiebedrijven steunen de regering waar nodig om de samenleving door de corona-crisis te helpen. Zo heeft de overheid energiebedrijven gevraagd om medewerking te verlenen aan het uitwerken van een tijdelijk uitstel aan bedrijven voor de betaling van de Opslag Duurzame Energie (ODE). De maatregel, onderdeel van het totale pakket dat het kabinet maandag bekendmaakte, is bedoeld voor bedrijven met een energiegebruik dat in de tweede, derde of vierde belastingschijf valt voor deze heffing. Energie-Nederland zal met de ministeries van EZK en Financiën onderzoeken of en hoe dit te regelen is.
Lees verder
Medy van der Laan

Medy van der Laan: het gaat om het ‘hoe’, niet om ‘wat’

10 maart 2020
De CO2-doelstelling uit het Klimaatakkoord staat niet ter discussie. Over het "wat" moeten we het dus niet meer hebben, zegt Medy van der Laan in een interview met Energiepodium. "Over het 'hoe' kunnen we gerust blijven nadenken en voortschrijdend inzicht ruimte geven". Voor de gebouwde omgeving betekent dat los komen van het 'van-gas-los-frame' en daar waar de wijkgerichte aanpak niet goed gaat, nadenken over alternatieven en zaken heroverwegen.
Lees verder

Europese klimaatwet verschenen

6 maart 2020
Deze week is de Europese klimaatwet verschenen. Het samenhangende pakket maatregelen waarmee de Europese Commissie de vorig jaar gepresenteerde  plannen voor een Europese Green Deal omzet in wetgeving. 
Lees verder
15 pledges to customers

Europese energieleveranciers slechten barrières om 200 miljoen klanten bij energietransitie te betrekken

4 maart 2020
Er ligt veel potentieel voor de energietransitie door consumenten over te laten stappen op klimaatneutrale oplossingen. Dit is nog onderbenut doordat huishoudens zich onvoldoende bewust zijn van de voordelen, onzeker zijn over de kosten en het comfort, of van de gevolgen voor hun omgeving. Europese energieleveranciers willen die barrières slechten. Met het vandaag gelanceerde '15 pledges to customers' maken zij duidelijk hoe zij nieuwe duurzame elektrische oplossingen en services binnen het bereik van 200 miljoen klanten gaan brengen.  
Lees verder
besparingsmarkt

Voorlopig geen klantgegevens meer beschikbaar voor energieaanbiedingen op maat

27 januari 2020
De gezamenlijke netbeheerders voor elektriciteit en gas zijn gestopt met het centraal beschikbaar stellen van klantgegevens, op basis waarvan energieleveranciers hun 'aanbod op maat' voor elektriciteits- en gascontracten baseren. Voor de netbeheerders ligt de aanleiding hiervoor in een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) op 14 januari 2020.
Lees verder
Patrick Lammers van het Bestuur van Energie-Nederland

Patrick Lammers wordt vicevoorzitter Energie-Nederland

24 januari 2020
Patrick Lammers, Chief Executive Officer (CEO) van Essent, is benoemd tot vicevoorzitter van Energie-Nederland.   Lammers vertegenwoordigt Essent sinds 2018 in het bestuur van Energie-Nederland. Met oog op Essent’s 2.5 million klanten, focust hij op de betaalbaarheid van de energietransitie voor de consument.
Lees verder

Feiten en cijfers over de energietransitie

13 januari 2020
Hoe staat Nederland ervoor in de energietransitie? Die vraag kan op vele verschillende manieren worden beantwoord. Afhankelijk van onder meer de doelstelling die als maatstaf wordt genomen. Zo is er het aandeel duurzaam geproduceerde energie – in 2019 gestegen van 7,4 naar 8,6%, daar waar dit eind 2020 14% moet zijn om aan de EU-doelstelling te voldoen.
Lees verder

Europese Green Deal is goed nieuws voor Nederlandse energietransitie

11 december 2019
De Green Deal die Eurocommissaris Frans Timmermans vandaag presenteerde betekent een serieuze versterking van het klimaatbeleid van de Europese Unie haar klimaatambities. “Dat is goed nieuws voor het waarmaken van de Nederlandse klimaatambities, zoals overeengekomen in het Klimaatakkoord”, zegt Medy
Lees verder

Workshop Renewable Heating and Cooling from the Dutch perspective

6 december 2019
Op 3 december hield Energie-Nederland met Euroheat & Power een zeer geslaagde workshop over hernieuwbare warmte en koeling. Er waren ruim 50 beleidsmakers, marktpartijen en publieke partijen uit diverse EU-lidstaten aanwezig. Ze gingen in gesprek met zes mensen die werken
Lees verder