Versnel energietransitie met ‘ongemerkt’ draagvlak

Het klimaatakkoord is volgens Medy van der Laan een goede start, maar om succesvol te zijn moeten we volgens haar ook inzetten op sociale innovatie en draagvlak. Van der Laan streeft er naar om consumenten te verleiden met slimme concepten die als comfort en niet als last worden ervaren.

Lees het oorspronkelijke artikel op EnergiePodium.

In het huidige maatschappelijk debat rondom de energietransitie hoor je met name de uitersten. Aan de ene kant degenen die het omarmen, zonnepanelen plaatsen en niet meer vliegen en aan de andere kant degenen die niet in klimaatverandering geloven, het weggegooid geld vinden en niet willen dat je aan hun gehaktbal komt. De groep ertussen is echter vele malen groter, maar hoor je nauwelijks in het debat. Ze staan open voor verduurzaming, maar de twee “g’s” houden het tegen: gedoe en geld. Waar en hoe begin je en wat kost het? Ze willen er liever niet actief over nadenken. Wat als dat ook niet hoeft? Wat als keuzes ‘vanzelf’ gaan? Zou dat geen belangrijk doel moeten zijn om naar te streven? Daarmee is namelijk ook direct het politiek zeer sensitieve onderwerp ‘draagvlak’ opgelost.

Het ontwerp-klimaatakkoord is een goede start. Met deze ‘no-regret’-maatregelen moeten we gewoonweg gisteren beginnen. Maar is het met het Klimaatakkoord allemaal geregeld? Nee. Willen we ook in 2050 succesvol zijn, dan moeten we als vervolgstap verder kijken dan de huidige visie en denkkaders. De oplossing: zorgen dat de transitie meer ‘als vanzelf’ zal gaan. Dat kan als we vol inzetten op innovatie. Zoeken naar slimme concepten en oplossingen, waardoor de consument geen ingewikkelde keuzes moet maken of extra investeringen hoeft te doen.

“Luister naar klanten en gebruik serviceconcepten met een ‘plus’”

Allereerst zie ik laaghangend fruit: sociale innovatie. De grootste groep consumenten is afwachtend en ervaart vooral hoge drempels. Zelfs bij ontzorgingsconcepten. Met sociale innovatie is hier een slag te slaan. Een mooi voorbeeld is het ‘Behavioural Insights Team’ in de UK. Zij deden in het kader van ‘nudging’ onderzoek naar de achterliggende oorzaak waarom Britten niet hun huis wilden isoleren. De uitkomst was verrassend: het had niets te maken met isoleren. Men hikte eenvoudigweg tegen het opruimen van de zolder aan. Toen de propositie werd aangepast – ‘We komen bij u opruimen én we isoleren tegelijkertijd uw dak’ – vervijfvoudigde de vraag. Hier ligt een broodnodige, maar prachtige uitdaging voor de markt: luister naar klanten en gebruik sociale innovatie voor serviceconcepten met een “plus” die mensen echt ontzorgen. Datzelfde geldt voor nul-op-de-energiemeterproposities en nieuwe financieringsvormen: durf buiten de nu bekende kaders te denken!

Wil je echter dat consumenten niet eens meer hoeven nadenken over keuzes tijdens de transitie, dan is er een doorbraak nodig. Dat kan door vol in te zetten op innovatie. Laat me dat verduidelijken met een voorbeeld, waarvan de wetenschap naar alle waarschijnlijkheid mij zal vertellen dat ik vooralsnog aan het dromen ben. Stel dat we zodanig weten te innoveren dat de schaarste aan groen gas er over 15 jaar niet meer is. Of dat waterstofgas in een aangepast gasnet succesvol tegen zeer lage kosten kan worden ingevoed. Dan hoeft de consument alleen maar – als zijn oude stuk is – een CV-ketel te kopen die ook op groen gas of waterstofgas werkt. Isoleren wordt dan een keuze voor comfort en besparing en niet een door de overheid opgelegde extra kostenpost.

“Maak van isoleren een keuze voor comfort en geen opgelegde kostenpost”

We moeten ons denken en doen niet limiteren tot wat nu lijkt te kunnen. Dan blijven we verzanden in patstellingen in een politiek en maatschappelijk zeer verdeeld landschap. Is het ondenkbaar qua innovatie? Nee. We stonden binnen 10 jaar op de maan. Niemand wist bij het uitspreken van deze ambitie hoe. Ook niet of er überhaupt draagvlak was. Ik vind het dan ook minstens zo uitdagend om nu met de partners van het Klimaatakkoord als vervolgstap na te denken over wat ik het mogelijk maken van ‘ongemerkt draagvlak’ noem door een zo groot mogelijk deel van de energietransitie ‘ongemerkt’ te laten plaatsvinden. Dat geeft meer kans op versnelling, simpelweg omdat weerstand in de samenleving niet meer speelt.

Het kan, maar vergt meer dan het huidige innovatiebudget van 150 miljoen euro. Dat zouden we ruimschoots moeten overhebben voor een succesvolle, versnelde energietransitie. Laten we dus vol investeren in innovatie en de creatieve, knappe koppen in Nederland bij elkaar steken voor deze uitdaging. Dan komt het draagvlak ongemerkt vanzelf.

Lees het oorspronkelijke artikel op EnergiePodium.

Ontbijtsessie Het huis als bron van energie: Gedragsverandering altijd nodig bij verminderen energiebehoefte

27 oktober 2020
Op 27 oktober startte een nieuwe reeks ontbijtsessies van Energie-Nederland. Tijdens de eerste sessie stond onze persoonlijke leefomgeving centraal. Drie sprekers namen deelnemers mee in hun toekomstbeelden en overtuigden kijkers dat het huis van de toekomst een slim huis is!
Lees verder

3 Vragen aan Annemieke Roobeek, commissaris Eneco

13 oktober 2020
Annemieke Roobeek, hoogleraar Strategie en Transformatiemanagement aan Nyenrode, is per 1 oktober benoemd als lid van de Raad van Commissarissen van Eneco. Energie-Nederland stelde haar in dat kader 3 vragen over haar motivatie, persoonlijke droom en kijk op het slagen van de energietransitie.
Lees verder

Medy van der Laan te gast bij Dutch Green Building Week

9 oktober 2020
Medy van der Laan was op 23 september te gast in de Green Talk ter gelegenheid van de 10e editie van de Dutch Green Building Week. Met presentator Twan Huys en DGBC-directeur Annemarie van Doorn ging zij in gesprek over hoe Nederland zijn rol als gidsland kan terugpakken op duurzaam bouwen en ontwikkelen.
Lees verder

Arjan Lucius, Grondlegger van Junior Energiecoach: “Kinderen zijn de motor voor verandering, ook bij verduurzaming in huis”

7 september 2020
Junior Energiecoach is aan een opmars bezig! Dit “feel good-project voor gezinnen”, zoals grondlegger Arjan Lucius het zelf noemt, start dit najaar voor de vierde keer. Inmiddels lopen al meer dan 750 junior energiecoaches in huizen rond die samen met hun ouders aan de slag zijn gegaan met energiebesparing. Energie-Nederland sprak met Arjan over het gedachtegoed en succes van het format.
Lees verder

Column Medy van der Laan: Prachtige blik op windpark Borssele 1&2

7 september 2020
Daar stond ik dan - totaal zeeziek - aan de reling van de Service Vessel Windcat 101, deinend op een veel woestere zee dan gedacht, varend naar Windpark Borssele 1&2. Hij is bijna klaar: in oktober wordt de laatste molen geinstalleerd. Het is indrukwekkend en wat heb ik ervan genoten.
Lees verder
Interview minister Eric Wiebes over Klimaatakkoord

Energie-Nederland interviewt minister Wiebes: “Het eerst over de finish met de zwaarste rugzak”

18 juli 2019
Naast complimenten voor het goede werk en een terugblik, geeft minister Wiebes in dit interview zijn visie op vervolgstappen na het Klimaatakkoord.
Lees verder
Interview Manon van Beek, CEO TenneT Holding

Interview Manon van Beek, CEO TenneT Holding

15 april 2019
Energie-Nederland sprak met Manon van Beek, CEO van TenneT Holding, over haar visie op de positie van de netbeheerder in de energietransitie. “Ik wil niet alleen doen wat goed is voor TenneT, maar vooral ook wat goed is voor de maatschappij.”
Lees verder

Interview Puk van Meegeren, Milieu Centraal: “Mensen willen wel isoleren maar ervaren keuzestress wat leidt tot uitstelgedrag.”

18 februari 2019
Milieu Centraal geeft onafhankelijke voorlichting over duurzaam leven. Dagelijks telt hun website 10.000 bezoekers. Dat maakt Milieu Centraal ondertussen een bekend consumentenmerk. Samen met Energie-Nederland zijn zij de afzender van de campagne over energiebesparing die nu loopt.
Lees verder

Grootschalige aansluiting zonnepanelen op het net stagneert. Wat nu?

24 januari 2019
De ambitie vanuit de elektriciteitstafel in het concept-klimaatakkoord is stevig. En dat is een goede zaak. Echter, als drie weken later de volgende kop in de krant verschijnt: “Omslag naar groene energie stuit op gebrek aan stroomkabels”, moet ik direct denken aan de beroemde dichtregels van Willem Elsschot: “Tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren”.
Lees verder

“Wij willen kunnen voorspellen, verslimmen en verzwaren.”

24 januari 2019
De energietransitie staat of valt met de kwaliteit van het energienet. Directeur André Jurjus van Netbeheer Nederland weet wat er nodig is om dat net geen remmende factor te laten zijn. Het begint allemaal, benadrukt hij, met de noodzaak om enigszins flexibel te kunnen opereren.
Lees verder

‘Waterstof zal een rol gaan spelen, we weten alleen nog niet goed in welke mate.’

15 december 2018
Robert Dencher, voorzitter van het H2platform en Jörg Gigler Directeur van TKI Nieuw Gas spreken tijdens de Energie-Nederland ontbijtsessie waterstof. Eerder spraken we ze voor een gezamenlijk interview. ‘Waterstof zal een rol gaan spelen, we weten alleen nog niet goed in welke mate.’
Lees verder

We gaan nog niet van gas los

12 december 2018
Aardgas is uit. In Nederland althans, want de meeste landen zien de inzet van aardgas nog altijd als een noodzakelijke tussenoplossing om de emissies van kooldioxide op korte en middellange termijn substantieel terug te kunnen dringen. Deze ‘gasparadox’ – je hebt de minst belastende fossiele brandstof, aardgas, voorlopig nog hard nodig om klimaatdoelstellingen te halen – is onder kenners nauwelijks omstreden.
Lees verder