Versnel energietransitie met ‘ongemerkt’ draagvlak

Het klimaatakkoord is volgens Medy van der Laan een goede start, maar om succesvol te zijn moeten we volgens haar ook inzetten op sociale innovatie en draagvlak. Van der Laan streeft er naar om consumenten te verleiden met slimme concepten die als comfort en niet als last worden ervaren.

Lees het oorspronkelijke artikel op EnergiePodium.

In het huidige maatschappelijk debat rondom de energietransitie hoor je met name de uitersten. Aan de ene kant degenen die het omarmen, zonnepanelen plaatsen en niet meer vliegen en aan de andere kant degenen die niet in klimaatverandering geloven, het weggegooid geld vinden en niet willen dat je aan hun gehaktbal komt. De groep ertussen is echter vele malen groter, maar hoor je nauwelijks in het debat. Ze staan open voor verduurzaming, maar de twee “g’s” houden het tegen: gedoe en geld. Waar en hoe begin je en wat kost het? Ze willen er liever niet actief over nadenken. Wat als dat ook niet hoeft? Wat als keuzes ‘vanzelf’ gaan? Zou dat geen belangrijk doel moeten zijn om naar te streven? Daarmee is namelijk ook direct het politiek zeer sensitieve onderwerp ‘draagvlak’ opgelost.

Het ontwerp-klimaatakkoord is een goede start. Met deze ‘no-regret’-maatregelen moeten we gewoonweg gisteren beginnen. Maar is het met het Klimaatakkoord allemaal geregeld? Nee. Willen we ook in 2050 succesvol zijn, dan moeten we als vervolgstap verder kijken dan de huidige visie en denkkaders. De oplossing: zorgen dat de transitie meer ‘als vanzelf’ zal gaan. Dat kan als we vol inzetten op innovatie. Zoeken naar slimme concepten en oplossingen, waardoor de consument geen ingewikkelde keuzes moet maken of extra investeringen hoeft te doen.

“Luister naar klanten en gebruik serviceconcepten met een ‘plus’”

Allereerst zie ik laaghangend fruit: sociale innovatie. De grootste groep consumenten is afwachtend en ervaart vooral hoge drempels. Zelfs bij ontzorgingsconcepten. Met sociale innovatie is hier een slag te slaan. Een mooi voorbeeld is het ‘Behavioural Insights Team’ in de UK. Zij deden in het kader van ‘nudging’ onderzoek naar de achterliggende oorzaak waarom Britten niet hun huis wilden isoleren. De uitkomst was verrassend: het had niets te maken met isoleren. Men hikte eenvoudigweg tegen het opruimen van de zolder aan. Toen de propositie werd aangepast – ‘We komen bij u opruimen én we isoleren tegelijkertijd uw dak’ – vervijfvoudigde de vraag. Hier ligt een broodnodige, maar prachtige uitdaging voor de markt: luister naar klanten en gebruik sociale innovatie voor serviceconcepten met een “plus” die mensen echt ontzorgen. Datzelfde geldt voor nul-op-de-energiemeterproposities en nieuwe financieringsvormen: durf buiten de nu bekende kaders te denken!

Wil je echter dat consumenten niet eens meer hoeven nadenken over keuzes tijdens de transitie, dan is er een doorbraak nodig. Dat kan door vol in te zetten op innovatie. Laat me dat verduidelijken met een voorbeeld, waarvan de wetenschap naar alle waarschijnlijkheid mij zal vertellen dat ik vooralsnog aan het dromen ben. Stel dat we zodanig weten te innoveren dat de schaarste aan groen gas er over 15 jaar niet meer is. Of dat waterstofgas in een aangepast gasnet succesvol tegen zeer lage kosten kan worden ingevoed. Dan hoeft de consument alleen maar – als zijn oude stuk is – een CV-ketel te kopen die ook op groen gas of waterstofgas werkt. Isoleren wordt dan een keuze voor comfort en besparing en niet een door de overheid opgelegde extra kostenpost.

“Maak van isoleren een keuze voor comfort en geen opgelegde kostenpost”

We moeten ons denken en doen niet limiteren tot wat nu lijkt te kunnen. Dan blijven we verzanden in patstellingen in een politiek en maatschappelijk zeer verdeeld landschap. Is het ondenkbaar qua innovatie? Nee. We stonden binnen 10 jaar op de maan. Niemand wist bij het uitspreken van deze ambitie hoe. Ook niet of er überhaupt draagvlak was. Ik vind het dan ook minstens zo uitdagend om nu met de partners van het Klimaatakkoord als vervolgstap na te denken over wat ik het mogelijk maken van ‘ongemerkt draagvlak’ noem door een zo groot mogelijk deel van de energietransitie ‘ongemerkt’ te laten plaatsvinden. Dat geeft meer kans op versnelling, simpelweg omdat weerstand in de samenleving niet meer speelt.

Het kan, maar vergt meer dan het huidige innovatiebudget van 150 miljoen euro. Dat zouden we ruimschoots moeten overhebben voor een succesvolle, versnelde energietransitie. Laten we dus vol investeren in innovatie en de creatieve, knappe koppen in Nederland bij elkaar steken voor deze uitdaging. Dan komt het draagvlak ongemerkt vanzelf.

Lees het oorspronkelijke artikel op EnergiePodium.

Energie-Nederland steunt verbetering en actualisering van energieregelgeving

12 februari 2021
Samenvatting reactie Energie-Nederland op E-wet: Energie-Nederland steunt verbetering en actualisering van energieregelgeving Energie-Nederland juicht het toe dat de Elektriciteits- en Gaswet worden samengevoegd, gemoderniseerd en aangepast aan de Richtlijnen en Verordeningen van het EU Clean Energy Package. Met het wetsvoorstel
Lees verder

In gesprek met ACM over de aangescherpte Gedragscode Consument en Energieleverancier

12 januari 2021
De energiesector wil de kwaliteit van de verschillende wervingskanalen en de tevredenheid van consumenten bij een overstap van leverancier verhogen. Een van de initiatieven die zij genomen heeft is de aanscherping van de Gedragscode Consument en Energieleverancier, waarin de gedragsregels voor de werving van consumenten voor energiecontracten staan. Per 1 januari is de aangescherpte gedragscode van kracht. Naar aanleiding daarvan ging Energie-Nederland in gesprek met Lars van de Braak, Teammanager Directie Consumenten bij de ACM, over de visie van de ACM op werving en de waarde van de gedragscode.
Lees verder

Biomassa in de gebouwde omgeving inderdaad noodzakelijk om de klimaatdoelen te halen

18 december 2020
Reactie op PBL-rapport over de gebouwde omgeving ‘Advies uitfasering houtige biogrondstoffen voor warmtetoepassingen’, 18-12-2020 Uit onafhankelijk onderzoek van PBL blijkt dat het gebruik en de stimu­lering van duurzame biomassa in de gebouwde omgeving de komende jaren noodzakelijk is. PBL geeft
Lees verder

Een bewogen jaar achter de rug, een bewogen jaar ‘to come’

9 december 2020
Niemand zal 2020 ooit vergeten. Het Corona-jaar. Waar een aantal sectoren zeer zwaar te lijden hebben onder de maatregelen van het kabinet, springt de Energiesector er redelijk uit.
Lees verder

3 vragen aan Zenzi Pluut, partner bij TwynstraGudde, over de OTE

9 december 2020
30 November kwam de Overlegtafel Energievoorziening voor de laatste keer samen. Na 6 jaar stopt de OTE, een informeel overlegorgaan waarin verschillende partijen ‘met de benen op tafel’ vooruitkijken naar de energievoorziening van de toekomst. Energie-Nederland stelde 3 vragen aan de onafhankelijk voorzitter van de OTE Zenzi Pluut (TwynstraGudde) over de waarde die het platform had.
Lees verder

Kernenergie: onrendabele business case of ‘must have’ om de klimaatdoelen te halen?

8 december 2020
Het zal niemand ontgaan zijn dat de laatste maanden de discussie over het gebruik van en de noodzaak voor kernenergie in onze toekomstige energievoorziening behoorlijk is opgelaaid. Energie-Nederland bracht voor- en tegenstanders bij elkaar om het gesprek met elkaar aan te gaan en ze te voeden met cijfers tijdens onze Ontbijtsessie van 8 december. Drie sprekers belichtten beide kanten van het verhaal.
Lees verder

Kernenergie meenemen in afweging toekomstige betaalbaarheid energiemix

1 december 2020
Kernenergie staat weer nadrukkelijk op de kaart. De Tweede Kamer wil weten onder welke voorwaarden marktpartijen bereid zijn te investeren in kerncentrales en welke ondersteuning van de overheid daarvoor nodig is. Op 2 december houdt zij daarom een rondetafelgesprek over de rol van kernenergie in de energiemix van de toekomst.
Lees verder

De koperen plaat is heel veel waard

23 november 2020
Dat elektriciteit een onmisbare basisbehoefte is in de maatschappij, blijkt altijd weer uit de paniek bij de uitval ervan.Een sterk net heeft dus grote maatschappelijke baten. Daarom is misschien wel het grootste probleem in de huidige discussie rondom transportproblemen in het net is dat we deze maatschappelijke baten uit het oog verliezen en het alleen maar hebben over de kosten van het net. Maar de koperen plaat heeft wel heel veel waarde!
Lees verder

3 Vragen aan Marthijn Junggeburth, duurzaamheidsmanager bij Bavaria

10 november 2020
Gaat ijzerpoeder de industrie helpen verder te verduurzamen? Bavaria ziet er kansen in en start deze maand een experiment om ijzerpoeder in te zetten in hun brouwproces. Energie-Nederland stelde duurzaamheidsmanager Marthijn Junggeburth 3 vragen.
Lees verder

Noodzakelijke duidelijkheid voor de markt in Wiebes’ reactie op initiatiefnota Sienot

5 november 2020
Energie-Nederland is blij met de duidelijkheid die minister Wiebes geeft in reactie op de initiatiefnota “De ruggengraat voor goedkope en schone stroom, het elektriciteitsnet van de toekomst”. Zo bevestigt hij het principe dat het niet uit moet maken waar je fysiek aansluit en hoe je een aansluiting gebruikt. Dat vindt Energie-Nederland belangrijk omdat daardoor iedereen gelijke toegang tot het elektriciteitssysteem krijgt.
Lees verder

Ontbijtsessie Het huis als bron van energie: Gedragsverandering altijd nodig bij verminderen energiebehoefte

27 oktober 2020
Op 27 oktober startte een nieuwe reeks ontbijtsessies van Energie-Nederland. Tijdens de eerste sessie stond onze persoonlijke leefomgeving centraal. Drie sprekers namen deelnemers mee in hun toekomstbeelden en overtuigden kijkers dat het huis van de toekomst een slim huis is!
Lees verder

3 Vragen aan Annemieke Roobeek, commissaris Eneco

13 oktober 2020
Annemieke Roobeek, hoogleraar Strategie en Transformatiemanagement aan Nyenrode, is per 1 oktober benoemd als lid van de Raad van Commissarissen van Eneco. Energie-Nederland stelde haar in dat kader 3 vragen over haar motivatie, persoonlijke droom en kijk op het slagen van de energietransitie.
Lees verder