De overstap naar tijdsgebonden nettarieven voor kleinverbruikers vraagt om een uitgebreide communicatiestrategie en een langdurige invoeringsperiode. Dat blijkt uit een recente studie van CE Delft, in opdracht van Energie-Nederland, naar de gevolgen van het nieuwe tariefstelsel voor huishoudens en het energiesysteem. 

Op dit moment betalen de meeste huishoudens één vast nettarief, gebaseerd op de grootte van hun elektriciteitsaansluiting – doorgaans 3x25A. Het tarief staat los van hoeveel stroom iemand verbruikt en wanneer dat gebeurt. Het voorgestelde tijdsgebonden nettarief brengt daar verandering in. Daarbij wordt het tarief afhankelijk van het moment van verbruik en bestaat het uit een zomer- en winterprofiel met elk vier prijsniveaus per kWh verdeeld over vier of vijf tijdsblokken.  

Kans op onbegrip en daarom noodzaak tot langdurige communicatie 
Uit consumentenonderzoek komen vijf belangrijke aandachtspunten naar voren voor de invoering van de nieuwe tarieven: 

• Meer vragen en mogelijk onbegrip over de energierekening. 

• Noodzaak van langdurige en duidelijke communicatie richting consumenten. 

• Beperkte gedragsverandering: aanpassingen in verbruikspatronen kunnen achterblijven bij de verwachtingen. 

• Eén centrale plek voor tarief- en kosteninformatie, bij voorkeur via de energieleverancier. 

• Risico dat consumenten de slimme meter deels uitschakelen, wat inzicht in verbruik bemoeilijkt. 

Marktgebaseerde oplossingen blijven noodzakelijk 
Volgens de studie zijn tijdsgebonden nettarieven slechts één onderdeel van de oplossing voor netcongestie. Markt gebaseerde maatregelen, zoals flexibiliteitsdiensten en congestiemanagement, blijven essentieel om piekbelasting snel en effectief terug te dringen. Het aantrekkelijk kunnen aanbieden van flexibiliteitsmaatregelen aan consumenten wordt daarbij een randvoorwaarde. 

Daarnaast is toegang tot onderliggende meterstanden belangrijk, zodat gebruikers hun netkosten kunnen controleren en begrijpen. Ook moet worden bekeken hoe het toegenomen risico op toename van onbetaaldenetkosten, door het grotere aandeel van nettarieven op de totale energierekening, weer bij de netbeheerder komt te liggen (nu komen deze ten laste van de energieleverancier). 

De voorgestelde variant met vier tijdsblokken kan volgens de studie zelfs leiden tot nieuwe piekmomenten, doordat gebruikers massaal overstappen naar goedkopere uren, zodra een duur tijdsblok is afgelopen. Daarom blijft prioritering tussen tariefprikkels en directe markt gebaseerde instrumenten noodzakelijk. 

Geen haast met invoering vóór 2028 
Op basis van de huidige inzichten is er geen grote urgentie om tijdsgebonden nettarieven vóór 2028 in te voeren. Dat komt goed uit want de invoering vergt aanpassingen aan systemen, processen, communicatie en structurele gedragsverandering van consumenten en is daarmee echt een traject van de lange adem. Daarmee is de inzet op andere oplossingen in de tussentijd ook noodzakelijk.  

Tegelijkertijd blijkt dat de huidige groei van dynamische energiecontracten richting 2030 al een congestieverlichtend effect heeft. Hierdoor is de aanvullende waarde van een tijdsafhankelijk nettarief op korte termijn beperkt. Op de langere termijn neemt de relevantie wel toe, vooral door de groei van flexibele apparaten zoals elektrische auto’s, die door gelijktijdige prikkels piekbelasting kunnen veroorzaken.