IBO biedt concrete basis om verduurzaming gebouwde omgeving te versnellen

Energie-Nederland verwelkomt het IBO Verduurzaming Woningvoorraad. De verduurzaming van woningen en utiliteitsgebouwen is de afgelopen jaren op gang gekomen, maar de overstap naar aardgasvrij verwarmen van woningen en andere gebouwen moet fors versnellen. Slechts 12% van de woningen is nu volledig aardgasvrij. Tot 2050 moeten nog ruim 7 miljoen woningen en ongeveer 1 miljoen utiliteitsgebouwen de overstap maken. Daarvoor moet het huidige tempo met een factor drie tot zes omhoog. Het onderzoek komt daarmee op een belangrijk moment.

Het Rijk moet zorgen voor duidelijke keuzes, langjarige financiële zekerheid en een helder perspectief richting 2050. Het IBO laat zien waarom: huishoudens en eigenaren van utiliteitsgebouwen kunnen deze versnelling niet alleen realiseren. Gemeenten, warmtebedrijven, netbeheerders, woningcorporaties, verhuurders en woningeigenaren zijn van elkaar afhankelijk. Deze oproep sluit aan bij eerdere inbreng van Energie-Nederland, onder meer voor het IBO. Daarin benadrukten we het belang van betaalbaarheid, investeringszekerheid en voldoende middelen voor isolatie, duurzame warmte en elektrificatie.

Energie-Nederland roept het Rijk op om bij de Voorjaarsbesluitvorming 2027 de stap van analyse naar uitvoering te zetten. Veel budgetten voor verduurzaming van de gebouwde omgeving lopen na 2030 af. Juist langjarige zekerheid is nodig om investeringen mogelijk te maken. Voor Energie-Nederland hebben de volgende punten in ieder geval prioriteit:

  • Durf veel meer te normeren. Normeren blijkt in veel andere domeinen van verduurzaming al behoorlijk succesvol.  Het IBO is ook duidelijk voor de gebouwde omgeving. Onder meer met een generiek advies om verduurzaming meer de maatschappelijk norm te maken, het handhaven van de norm voor hybride warmtepompen in 2029 en het advies “de isolatiestandaard [voor woningen] centraal te stellen in het normerend beleid”. 
  • Borg de betaalbaarheid van collectieve warmte. Voor het succes van en draagvlak voor warmtenetten is een betaalbare warmterekening voor huishoudens cruciaal. Een warmtenet kan maatschappelijk de meest aantrekkelijke oplossing zijn, maar leidt niet automatisch tot de laagste rekening voor huishoudens. Beleid moet daarom ook de betaalbaarheid voor huishoudens borgen.
  • Zorg dus voor voldoende financiële middelen voor opschaling en verduurzaming van collectieve warmte, waar die het meest aantrekkelijk zijn. Die middelen zijn nodig om de publieke uitvoeringskracht te versterken en de onrendabele top af te dekken. Daarnaast moet het Rijk middelen beschikbaar stellen voor de beoogde overname van de grootste private warmtebedrijven. 
  • Zorg voor voldoende middelen voor isolatie en ondersteuning van kwetsbare huishoudens, ook na 2030. Juist het verduurzamen van slecht geïsoleerde woningen waar vaak mensen wonen met een bescheiden inkomen, zorgt structureel voor een lagere energierekening en vermindert energiearmoede. Dat is des te belangrijker met de prijsschokken van de afgelopen jaren door de oorlogen in Oekraïne en Iran. 
  • Maak slimme elektrificatie aantrekkelijk. Combineer voorspelbare normering van (hybride en all-electric) warmtepompen met tijdelijke ondersteuning en stimuleer slim energiegebruik en passende nettarieven. Zo kunnen huishoudens en ook utiliteitsgebouwen verduurzamen terwijl piekbelasting op het elektriciteitsnet wordt beperkt.  

Geef gemeenten en marktpartijen langjarig duidelijkheid. Maak scherper wat richting 2030, 2035 en 2040 bereikt moet worden en geef tijdig duidelijkheid over waar collectieve warmte wordt voorzien en waar individuele elektrificatie de logische route is. Dat biedt investeringszekerheid, voor zowel bedrijven als huishoudens.  Naast voldoende middelen is slimmer beleid nodig. Normering, prijsprikkels en gerichte ondersteuning moeten elkaar versterken. Energie-Nederland ziet kansen om normering van duurzame verwarmingsinstallaties tijdelijk te combineren met subsidies. Ook de energiebelasting kan elektrificatie aantrekkelijker maken. Energie-Nederland pleit voor een stapsgewijze overgang naar gelijke belasting op elektriciteit en aardgas per kilogram CO2-uitstoot. Nu is de energiebelasting op aardgas per kilogramCO2-uitstoot lager dan die op elektriciteit.

Het IBO biedt een goede basis om het beleid voor de gebouwde omgeving aan te scherpen. Energie-Nederland roept het Rijk op om in het voorjaar van 2027 keuzes te maken en langjarige zekerheid te bieden. Durf te normeren. En zetpublieke middelen gericht in waar zij nodig zijn om private investeringen van huishoudens en bedrijven te stimuleren, verduurzaming te versnellen en de betaalbaarheid te verbeteren.

Gerelateerd nieuws