Netbeheer Nederland publiceerde afgelopen vrijdag het rapport Financiële Impact Energietransitie voor Netbeheerders (FIEN), waarin duidelijk wordt welke investeringen netbeheerders tot 2040 moeten doen en wat dat betekent voor de nettarieven. Energie‑Nederland onderschrijft het belang van voldoende vraagontwikkeling om deze investeringen over een groot volume te spreiden, maar plaatst ook een bredere kanttekening: kijk niet alleen naar infrastructuurkosten, maar naar de totale systeemkosten. Omdat de nettarieven de komende jaren fors stijgen, is het cruciaal om die stijging te dempen en voorspelbaar te houden. Inzet van algemene middelen is daarbij onmisbaar om elektrificatie haalbaar en aantrekkelijk te maken.
Investeringen lopen verder op
Uit het rapport blijkt dat netbeheerders tussen 2026 en 2040 in totaal 235 miljard euro moeten investeren. Dat is 32 miljard euro meer dan in het vorige rapport uit 2024. Ongeveer de helft van deze stijging komt niet door extra plannen, maar door hogere kosten voor personeel en materialen.
Opvallend is dat er minder wordt geïnvesteerd in het net op zee, terwijl de investeringen in het net op land juist sterk toenemen. Die extra investeringen in het net op land hangt samen met de snelle groei van het elektriciteitsverbruik in Nederland.
Niet alleen kijken naar besparen
In het rapport ligt veel nadruk op mogelijkheden om te besparen op de investeringsopgave in infrastructuur. Energie‑Nederland waarschuwt ervoor om daar niet te ver in te gaan, want investeren is noodzakelijk. Hoewel de investeringsopgave groot is, kan beperking van netinvesteringen leiden tot grote maatschappelijke kosten, bijvoorbeeld door een toename van de netcongestie, waardoor bedrijven en woningen alsnog niet kunnen worden aangesloten. Ecorys becijferde eerder dat netcongestie de maatschappij nu al 10 tot 40 miljard per jaar kost.
Volgens Energie‑Nederland is het daarom belangrijk om bij keuzes altijd het totale plaatje te bekijken: welke kosten veroorzaken de besparingen op infrastructuur in de rest van het energiesysteem en wat leveren investeringen in het elektriciteitsnet uiteindelijk op voor de samenleving?
Energie‑Nederland vindt het van belang dat het elektriciteitsverbruik door verdere elektrificatie blijft groeien, zodat de kosten van de nieuwe infrastructuur over zoveel mogelijk gebruikers kunnen worden verdeeld. Dat helpt om de stijging van de nettarieven te beperken. Tegelijkertijd moet verder worden gekeken dan alleen de kosten van netten. Ook andere kosten, zoals extra investeringen bij bedrijven en huishoudens (achter de meter), moeten worden meegenomen.
Tarieven elektriciteit stijgen minder hard dan eerder verwacht
De kosten voor het gebruik van het elektriciteitsnet gaan de komende jaren omhoog. Die stijging is flink, maar valt lager uit dan in het vorige FIEN-rapport werd voorspeld. Dat komt doordat we richting 2040 meer elektriciteit gaan gebruiken. De kosten kunnen daardoor over meer volume worden verdeeld, waardoor de stijging per huishouden en bedrijf minder groot is dan eerder verwacht.
Energie‑Nederland benadrukt dat het stimuleren van de vraag naar elektriciteit belangrijk blijft om de nettarieven betaalbaar te houden. Daarnaast kan de overheid volgens de organisatie helpen door een deel van de kosten te dempen met algemene middelen, zodat de energierekening voorspelbaar en betaalbaar blijft voor huishoudens en bedrijven.
