De Klimaat- en Energieverkenning (KEV) 2026 laat zien dat er meer duurzame energie is geproduceerd en dat ondertussen al 55% van de elektriciteit hernieuwbaar is. Toch zijn de klimaatdoelen nog lang niet binnen bereik en is er veel meer nodig. Voor Energie-Nederland is de boodschap helder: Nederland moet versnellen, maar wel op een manier die energie betrouwbaar én betaalbaar houdt voor huishoudens en bedrijven.

De energierekening is voor veel huishoudens al hoog. Toch zijn miljardeninvesteringen in het energiesysteem noodzakelijk. Nietsdoen is uiteindelijk duurder: het leidt tot nog meer netcongestie, importafhankelijkheid, vertraagde verduurzaming, hogere maatschappelijke kosten en minder economische groei. 

De kosten van de energietransitie mogen niet automatisch en volledig op de energierekening van huishoudens en bedrijven terechtkomen. De uitbreiding van elektriciteitsnetten dient een breed maatschappelijk belang: verduurzaming, economische groei, leveringszekerheid en strategische autonomie. Daarom pleit Energie-Nederland ervoor om een deel van de investeringen in netuitbreiding uit algemene middelen te betalen en daarmee de nettarieven te dempen. Duitsland laat met een groot infrastructuurfonds zien dat strategische publieke investeringen kunnen helpen om noodzakelijke infrastructuur te versnellen zonder alle kosten direct bij eindgebruikers neer te leggen. Investeringen in infrastructuur hebben een zeer goed maatschappelijk rendement in de komende decennia.

Ook moet beleid stabiel zijn. De negatieve effecten van het aangekondigde invoedingstarief zijn bijvoorbeeld niet meegenomen in de ramingen van het PBL maar remmen wel de investeringen. Ook lopen huishoudens en bedrijven die willen verduurzamen nu te vaak vast op volle stroomnetten, hoge kosten en onzekerheid. Daarom zijn snellere vergunningverlening, betere benutting van het bestaande net, prioritering van investeringen en een langjarige verlaging van de energiebelasting op elektriciteit nodig. Zo wordt de overstap van fossiele energie naar duurzaam opgewekte elektriciteit aantrekkelijker.

De afbouw van aardgas moet geleidelijk en zorgvuldig verlopen. Huishoudens, bedrijven en centrales die nog niet kunnen overstappen op elektriciteit, groen gas of warmte mogen niet onevenredig worden belast met oplopende kosten. De KEV waarschuwt voor een toename van energiearmoede onder andere door instrumenten zoals ETS-2 en de bijmengverplichting voor groen gas. Voor kwetsbare huishoudens is gerichte ondersteuning noodzakelijk.

De energiebedrijven staan klaar om te investeren in een duurzaam, betrouwbaar, weerbaar en betaalbaar energiesysteem. Daarvoor is stabiel langetermijnbeleid nodig, met duidelijke keuzes voor infrastructuur, warmtenetten, elektrificatie en kostenverdeling. Als we investeringen combineren met stabiel beleid en een eerlijke verdeling van kosten, houden we energie betaalbaar en behouden we draagvlak voor de energietransitie.