Energie-Nederland bezorgd over voorstellen van Europese Commissie voor interventie in de elektriciteitsmarkt

Morgen, vrijdag 9 september zullen in een extra bijeenkomst van de Energieraad voorstellen besproken worden om in te grijpen in de elektriciteitsmarkt.  Energie-Nederland is bezorgd met name over het voorstel van de Europese Commissie voor de invoering van een plafond op inframarginale inkomsten. Deze maatregel werkt averechts, de uitvoerbaarheid is complex, hij leidt tot ongelijke behandeling en er zijn betere alternatieven.

De zorgen over de extreem hoge energieprijzen zijn begrijpelijk en terecht. Er moet prioriteit gegeven worden aan maatregelen die de oorzaak van hoge prijzen aanpakken: het verhogen van het aanbod van (hernieuwbare) energie, het verlagen van de energievraag via energiebesparing en versterking van de transportinfrastructuur. De investeringskracht van bedrijven die in de energietransitie actief zijn, moet daarbij in stand blijven.

Tegelijkertijd moeten er maatregelen genomen worden vanwege de gevolgen die de extreem hoge prijzen kunnen hebben voor consumenten. Het is duidelijk dat sommige en met name kwetsbare huishoudens en bedrijven nu beschermd moeten worden. Nieuwsbericht van 8 september “Energie-Nederland is blij met plan van GroenLinks en PvdA voor compensatie van de energierekening maar pleit voor een inkomensafhankelijke energiebelastingvermindering”.

Bescherming van kwetsbare consumenten kost geld. Om deze kosten te dekken wil de Europese Commissie geld weghalen bij energiebedrijven die zouden profiteren van de hoge prijzen. Het gaat daarbij om productiemiddelen, zoals windparken, die lage variabele kosten hebben en hun productie tegen hoge prijzen verkopen. Dit wordt een prijsplafond op inframarginale inkomsten genoemd.

Het idee van dit prijsplafond is om de impact van het prijsbepalende, marginale productiemiddel op de inkomsten van productiemiddelen met lagere variabele kosten te reduceren. Ervan uitgaande dat een gasgestookte centrale de marginale eenheid is, gaat het dus om de hoge inframarginale inkomsten die productie uit zon en wind, waterkracht-, kern- en kolencentrales behalen. Naar verluidt zou de Europese Commissie die inkomsten willen beperken tot 200 Euro/MWh.

De maatregel werkt averechts

De huidige hoge en volatiele prijzen weerspiegelen correct de waarde van elektriciteit in een krappe markt. De elektriciteitsprijs is met name hoog door de hoge prijs van aardgas als gevolg van het terugschroeven van de levering van aardgas door Rusland. Daarnaast spelen ook andere factoren een rol, zoals de beperkte beschikbaarheid van Franse kerncentrales en droogte die leidt tot beperkte beschikbaarheid van waterkracht.

De huidige hoge elektriciteitsprijzen vervullen een nuttige rol in het aansturen van alle partijen in de markt. Het gaat daarbij zowel om de optimale dagelijkse inzet van deze installaties als om investeringsbeslissingen en keuzes in de operationele planning. De hoge inframarginale inkomsten die sommige technologieën nu hebben, vormen het prijssignaal voor dergelijke beslissingen. Elke verstoring in de prijsvorming, en dus ook het afromen van inframarginale inkomsten leidt tot suboptimale beslissingen en dus tot welvaartsverlies.

De maatregel werkt in veel gevallen dus averechts. Door suboptimale beslissingen ontstaan er maatschappelijke meerkosten die uiteindelijk ten laste zullen komen van de EU-burgers.

Praktische invoering is complex en uitvoerbaarheid is zeer twijfelachtig

Op papier lijkt het afromen van inframarginale inkomsten eenvoudig, maar dat is slechts schijn.

Ten eerste is de Nederlandse en Europese elektriciteitsmarkt een decentrale markt met vrije prijsvorming. Er zijn geen verplichte marktplaatsen waar productie moet worden aangeboden. Naast de day-ahead markt vindt veel handel bilateraal over meerdere tijdspannen plaats: van jaren van tevoren tot op een minuut voor levering. Sommige capaciteit wordt meerdere keren verkocht en teruggekocht. Ook partijen die wel op de day-ahead markt actief zijn, zijn daarna ook actief op de intraday- en onbalansmarkt. Dit gegeven maakt het extra lastig om daadwerkelijk gerealiseerde inkomsten te bepalen. Ook is het denkbaar dat de maatregel omzeild kan worden.

Ten tweede gaat het niet alleen om productietechnologieën. Ook opslag en vraagrespons reageren op hoge prijsverschillen die ontstaan omdat de prijs soms wordt bepaald door een gascentrale en het andere moment door wind of zon. Hoe moeten de maximale inframarginale inkomsten van een batterij worden bepaald?

Ten slotte is het onduidelijk hoe de maatregel uitpakt voor productie die wordt opgewekt door coöperaties of voor productie bij bedrijven en consumenten die wordt ingezet voor eigen verbruik.

Maatregel leidt tot ongelijke behandeling

De daadwerkelijke inkomsten en winsten die door diverse marktpartijen worden gerealiseerd hangen sterk af van de wijze waarop productie en verbruik zijn afgedekt op de termijnmarkten. Een eenvoudig voorbeeld is een producent met een windpark, die zijn productie via een langlopende contract heeft verkocht tegen een vaste prijs. In dat geval profiteert niet de producent maar het bedrijf dat de elektriciteit van dat windpark voor een langere periode heeft gekocht van de huidige marktprijzen. Een prijsplafond op inframarginale inkomsten is dus niet in staat om werkelijke winsten af te romen en leidt ertoe dat sommige bedrijven onterecht belast worden en sommige bedrijven onterecht niet belast zullen worden.

Een beter alternatief

Maatregelen om kwetsbare huishoudens en bedrijven te compenseren voor hoge energieprijzen kosten geld. Als extra middelen voor dekking van die kosten noodzakelijk zijn, moet gedacht worden aan het inzetten van bestaande belastinginstrumenten. Eén van de voordelen is dat belasting wordt geheven op objectief vastgestelde bedrijfswinsten.

Energie-Nederland is blij met plan van GroenLinks en PvdA voor compensatie van de energierekening maar pleit voor een inkomensafhankelijke energiebelastingvermindering

8 september 2022
Op 6 september presenteerden GroenLinks en PvdA een sympathiek plan voor de compensatie van de hoge energierekening tijdens het televisieprogramma Op1. Het voorstel betreft een maximumprijs voor het gemiddelde energiegebruik van een huishouden. Gebruikt een huishouden meer dan het gemiddelde,
Lees verder

Klimaatneutraal flexibel vermogen nodig voor verduurzaming en betrouwbaarheid

6 september 2022
Zonder klimaatneutraal flexibel vermogen kan het energiesysteem niet volledig verduurzamen. We hebben klimaatneutraal flexibel vermogen om èn de klimaatdoelen te halen èn een betrouwbare voorziening zeker te stellen. Energie-Nederland steunt het flexmanifest van Natuur & Milieu. Het manifest is een
Lees verder

Reactie Energie-Nederland op consultatie Beleidsregel betrouwbare levering van elektriciteit of gas en continuïteit van energieleveranciers

30 augustus 2022
Om de financiële weerbaarheid van energieleveranciers te vergroten gaat de Autoriteit Consument & Markt (ACM) vanaf 1 oktober extra eisen stellen aan bedrijven die elektriciteit of gas leveren aan consumenten. De ‘Beleidsregel betrouwbare levering van elektriciteit of gas en continuïteit
Lees verder

Reactie Energie-Nederland op consultatie Subsidieregeling opschaling hernieuwbare waterstofproductie via elektrolyse

29 augustus 2022
Het ministerie van EZK heeft een consultatie gehouden over Subsidieregeling opschaling hernieuwbare waterstofproductie via elektrolyse. Energie-Nederland is blij te zien dat er op korte termijn een regeling wordt opengesteld voor de opschaling van waterstofproductie via elektrolyse. Door nu de eerste projecten
Lees verder

Scope van nieuwe Europese netcode over vraagrespons moet worden verduidelijkt

15 augustus 2022
Energie-Nederland heeft een reactie gestuurd op de consultatie door ACER over concept kaderrichtsnoeren voor vraagrespons. Deze richtsnoeren zijn de opmaat voor een nieuwe Europese netcode. Vraagrespons wordt steeds belangrijker in de transitie naar een klimaatneutrale elektriciteitsvoorziening. Toch is onduidelijk wat
Lees verder

Goede werking termijnmarkt is een belangrijk criterium bij herziening biedzones

1 augustus 2022
Verbetering in de allocatie van grenscapaciteit is mogelijk Energie-Nederland heeft een zienswijze ingediend op een consultatie van ACER over de ontwikkeling van de termijnmarkten op de groothandelsmarkt voor elektriciteit. Energie-Nederland is blij dat ACER aandacht vraagt voor de werking van
Lees verder

Energie-Nederland moedigt maatregelen om gasconsumptie te verminderen aan en benadrukt de urgentie

20 juli 2022
De Europese Commissie publiceerde eerder vandaag nieuwe maatregelen om het gasverbruik te verminderen. Het is cruciaal dat Europa zich voorbereidt op het scenario dat Rusland de gastoevoer verder of geheel stopzet. Daadkrachtig en transparant handelen is belangrijk, zeker in een
Lees verder
Energie-Nederland

Reactie Energie-Nederland op Kamerbrief over Wcw 15 juli 2022

18 juli 2022
Goed dat wetsvoorstel Wet collectieve warmtevoorziening dit najaar naar Raad van State gaat Energie-Nederland is blij dat minister Jetten op 15 juli jl. in de kamerbrief over de Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw) aangeeft dat hij het wetsvoorstel dit najaar aan
Lees verder

Review van Europese biedzones gestart

5 juli 2022
Vandaag heeft de kick-off plaatsgevonden van de “Bidding Zone Consultative Group”. Dat is de groep die ENTSO-E moet ondersteunen bij het uitvoeren van een analyse naar de biedzoneconfiguratie in Europa. Naar verwachting maakt ACER op 20 juli bekend welke configuraties
Lees verder
Energie-Nederland

Vanaf vandaag is de btw op de levering van energie verlaagd naar 9%

1 juli 2022
Vanaf 1 juli wordt het btw-tarief voor de levering van elektriciteit, gas en warmte verlaagd van 21% naar 9%. De verlaging is bedoeld om de gevolgen van de stijgende energieprijzen en aanhoudende inflatie voor de consument enigszins te dempen. Het
Lees verder

Europese review van de “Electricity Grid Connection Codes” gestart: Energie-Nederland pleit voor afbakening op technische aansluitvoorwaarden

28 juni 2022
Na herziening van de CACM Code (Capacity Allocation & Congestion Management Code), worden nu de twee Connection Codes aangepakt voor een mogelijke herziening. Het gaat om de Requirements for Generators Code en de Demand Connection Code. ACER heeft een policy
Lees verder

Onderzoek NEa bevestigt: in Nederland gebruikte biomassa voldoet aan de duurzaamheidseisen

27 juni 2022
De NEa (Nederlandse Emissieautoriteit) heeft op 21 juni 2022 haar onderzoek (zie pdf-bestanden onderaan bericht) gepubliceerd naar aanleiding van het SOMO-rapport uit juli 2021. Het SOMO-rapport was opgesteld in opdracht van Greenpeace en maakte melding van mogelijke misstanden in het
Lees verder