KEV toont vooruitgang, maar klimaatdoelen zijn nog niet in zicht

De conclusie van de Klimaat- en Energieverkenning 2021 is helder: Nederland boekt vooruitgang vergeleken met vorig jaar, maar de klimaatdoelen zijn nog niet in zicht. De broeikasgasuitstoot in Nederland daalt naar verwachting met 38% tot 48% in 2030 ten opzichte van 1990, uitgaande van het vastgestelde en voorgenomen beleid. Daarmee wordt het kabinetsdoel om in 2030 49% minder uit te stoten dan in 1990 niet behaald. Sterker nog: álles moet meezitten om de 48% te halen, terwijl we ook afhankelijk zijn van zaken die we niet in de hand hebben, zoals internationale ontwikkelingen en het weer. De hogere doelstellingen die volgen uit het aanscherpen van de Europese doelstellingen zijn nog verder uit zicht. Naar verwachting wordt in 2020 wél aan de doelstellingen uit het Urgenda-vonnis voldaan.

Het is duidelijk dat Nederland de komende jaren voor een forse opgave staat. Met een verwachte uitstootdaling in 2030 van 38% tot 48% blijft er ten opzichte van het streefdoel van 49% een restopgave over van 1-11% in 2030, ofwel 3-25 Mton CO2-equivalenten. Met deze restopgave, de beperkte bijdrage van het geagendeerde beleid (dat eraan zit te komen maar nog niet is uitgewerkt in wet- en regelgeving) en een nog onduidelijke bijdrage van de klimaatmaatregelen uit de Miljoenennota 2022 en de Fit For 55-voorstellen, is de urgentie voor een nieuw klimaatbeleid hoog.

Elektriciteitssector op koers
De elektriciteitssector is wel goed op weg om de ambities uit het Klimaatakkoord te halen. PBL verwacht in 2030 namelijk 95 TWh aan elektriciteit uit zon en wind, een stuk meer dan het voorgenomen doel van 84 TWh. In dat geval komt 75% van de totale vraag naar elektriciteit uit duurzame elektriciteit, 5% meer dan de ambitie van 70%.

De CO2-uitstoot van de elektriciteitssector is grotendeels afhankelijk van ontwikkelingen in onze buurlanden en heeft daarom een grote onzekerheidsbandbreedte (8-21 Mton in 2030). Als voorbeeld: versnelde uitfasering van kolencentrales in Duitsland zal leiden tot sterke toename van export van elektriciteit uit Nederlandse gascentrales: niet goed voor onze nationale doelstelling, wel goed voor het klimaat. Als we hiervoor corrigeren, komt de uitstoot van de sector onder de opgave uit het Klimaatakkoord (maximaal 12,4 Mton in 2030). De invloed van Nederland op deze fluctuaties is klein, maar heeft grote effecten op het halen van onze nationale CO2 doelstellingen. Daarom lijkt het verstandig om bij het eventuele aanscherpen van nationale doelstellingen, te corrigeren voor variaties in import of export van elektriciteit.

Het PBL gebruikt als uitgangspunt dat elektrische infrastructuur geen probleem vormt voor de verdere uitbouw van hernieuwbare opwek. Dat vindt Energie-Nederland echt te optimistisch. Door onderzoeken en initiatieven zoals de Stuurgroep Extra Opgave, de Routekaart Elektrificatie, het recent opgestarte Programma Infrastructuur Duurzame Industrie (PIDI) en de nu al bestaande aansluitproblematiek, weten we dat juist de infrastructuur voor elektriciteit het grootste knelpunt is. Daarom benadrukt Energie-Nederland het belang van versnelde uitbouw van infrastructuur. Dat zal helpen om ook andere sectoren via elektrificatie te verduurzamen.

Versnelde elektrificatie nodig
De aankomende verhoogde doelstellingen uit het Europese Fit For 55-pakket zorgen voor een toenemende urgentie voor de industrie, gebouwde omgeving en transportsector om versneld over te stappen van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare elektriciteit. De extra elektriciteitsvraag die wordt verwacht in de KEV (14 TWh extra in 2030 ten opzichte van 2020) geeft hiervoor nog onvoldoende aanknopingspunten. De in de Miljoenennota 2022 aangekondigde 10 GW extra wind op zee in 2030 kan alleen slagen als daar een flinke vraaggroei vanuit andere sectoren tegenover staat. Ontwikkelaars van zon- en windprojecten zullen alleen investeren als ze de zekerheid hebben dat hun duurzame elektriciteit zal worden gebruikt, daarom is het belangrijk het gebruik van groene elektriciteit verder te stimuleren.

Gebouwde omgeving blijft achter
De transitie in de gebouwde omgeving blijkt complex. PBL voorziet dat het doel van het klimaatakkoord in de gebouwde omgeving niet zal worden gehaald. Dit wordt met name veroorzaakt door het langzaam van de grond komen van de wijkaanpak. Verder blijkt verduurzaming vaak niet rendabel voor bewoners. Het aantal warmtenetten groeit daarnaast langzaam. Wel zijn het aantal isolatiemaatregelen in 2019 en 2020 met 50% gestegen ten opzichte van voorgaande jaren en dragen de afspraken uit de Startmotor bij aan de benodigde opschaling van het aantal woningen op een warmtenet. Ook is er sprake van een sterke groei van het aantal (hybride) warmtepompen. Dit sluit aan bij de eerdere voorstellen van Energie-Nederland voor een laagdrempelige energietransitie om de transitie in de gebouwde omgeving te versnellen.

Om het doel binnen bereik te brengen is een coherent ondersteuningspakket snel nodig. Dat moet in ieder geval een flink financieringspakket bevatten, boven op het eenmalige bedrag van €1,5 miljard per jaar zoals aangekondigd in de Miljoenennota 2022. Daarnaast is wetgeving (o.a. afsluitbevoegdheid aardgas en Warmtewet 2.0), schotten in de SDE++ om duurzame warmte sneller op te schalen en een passend langjarig beschikbaar en techniek-neutraal subsidie-instrumentarium nodig.

Gazprom en Wingas niet langer lid Vereniging Energie-Nederland

25 februari 2022
In lijn met de algemene internationale maatregelen heeft het bestuur van Vereniging Energie-Nederland vanmorgen besloten het lidmaatschap van de Vereniging op te zeggen van Gazprom en Wingas. In de huidige situatie is hun deelname niet verenigbaar met de belangen van
Lees verder

Energie-Nederland vernieuwt convenant met NVVK

24 februari 2022
Snel schuldenrust, slimme procedures rond schuldregelingen en lagere administratieve lasten: dat biedt het nieuwe convenant dat Vereniging Energie-Nederland namens haar leden afsloot met de NVVK. Juist in een periode dat de energieprijzen stijgen is dit een welkome stap voor financiële
Lees verder

Congestiemanagement: het elektriciteitsnet beter benutten

16 februari 2022
Wat is congestiemanagement? En waarom is het een essentieel onderdeel om het elektriciteitsnet beter te benutten en zo de energietransitie te versnellen? Achtergrond Er is beperkte transportcapaciteit op het elektriciteitsnet. In grote delen van het land wordt geen duurzame productie
Lees verder

Naar een toekomstbestendige energiebelasting

10 februari 2022
Voor een effectieve en efficiënte energietransitie zijn financiering en de prijs van energie belangrijke randvoorwaarden. Zowel in Nederland als in Europa zijn de belasting en toeslagen op energie door de samenhang met de energietransitie en betaalbaarheid onderwerp van gesprek. In dit
Lees verder

Breed actieteam aan de slag met grootste knelpunten stroomnet

28 januari 2022
Bedrijfsleven, energiesector en overheden vragen minister om Stimuleringsprogramma om vaart te houden in energietransitie: Breed actieteam aan de slag met grootste knelpunten stroomnet Een brede coalitie* van 14 partijen- ondernemers, overheden en netbeheerders – wil de komende kabinetsperiode structurele oplossingen realiseren
Lees verder

Versnellen van elektrificatie in de industrie is een topprioriteit

20 januari 2022
Vandaag is de Routekaart Elektrificatie toegelicht aan de Tweede Kamer. Het Coalitieakkoord zet fors in op het stimuleren van het aanbod hernieuwbare energie. Het is belangrijk om de vraag naar duurzame elektriciteit ook te vergroten, zodat investeren in duurzame opwek
Lees verder

Fijne feestdagen namens Energie-Nederland

23 december 2021
Het team van Energie-Nederland wenst u fijne feestdagen en een gelukkig nieuwjaar!
Lees verder

Hogere warmtetarieven in 2022 door hogere energieprijzen

23 december 2021
Op 23 december 2021 maakte ACM de maximum warmtetarieven voor het jaar 2022 bekend. Energie-Nederland licht in dit artikel toe hoe de warmtetarieven tot stand komen. In Nederland is zo’n 5% van de huishoudens aangesloten op een warmtenet. Veel van
Lees verder

Voorstel maatregelen voor een robuuste retailmarkt

22 december 2021
De prijzen voor energie zijn de afgelopen tijd flink gestegen. De hoge prijzen op de groothandelsmarkten voor gas en elektriciteit zijn een uitdaging voor energieleveranciers. In het geval van een (aanhoudende) koude winterperiode in combinatie met de huidige prijspieken op
Lees verder

Reactie Energie-Nederland op coalitieakkoord

16 december 2021
Het coalitieakkoord is ambitieus. Nederland wil koploper zijn in Europa bij het tegengaan van de opwarming van de aarde en heeft daarvoor stevige doelen gesteld; vóór 2030 een minimale CO2-reductie van 55%. Ze richt haar beleid zelfs op 60% reductie
Lees verder

Energie-Nederland en de ACM maken afspraken over energiecontracten met dynamische prijzen

15 december 2021
Vereniging Energie-Nederland heeft samen met de Autoriteit Consument & Markt (ACM) afspraken gemaakt over leveringsovereenkomsten met dynamische prijzen. Deze afspraken zijn opgenomen in een aanvullende verklaring bij de Gedragscode Consument en Energieleverancier en gaan over de manier waarop energieleveranciers klanten
Lees verder

Ambitieuze klimaatplannen van RES’en lijken haalbaar

9 december 2021
Het Nationaal Programma RES geeft in de “foto” die zij vandaag publiceert een duidelijk beeld van waar de energieregio’s staan in het proces naar 2030. Maatschappelijke partners, ondernemers, bewoners en andere betrokkenen hebben de afgelopen jaren veel werk verricht binnen
Lees verder