KEV toont vooruitgang, maar klimaatdoelen zijn nog niet in zicht

De conclusie van de Klimaat- en Energieverkenning 2021 is helder: Nederland boekt vooruitgang vergeleken met vorig jaar, maar de klimaatdoelen zijn nog niet in zicht. De broeikasgasuitstoot in Nederland daalt naar verwachting met 38% tot 48% in 2030 ten opzichte van 1990, uitgaande van het vastgestelde en voorgenomen beleid. Daarmee wordt het kabinetsdoel om in 2030 49% minder uit te stoten dan in 1990 niet behaald. Sterker nog: álles moet meezitten om de 48% te halen, terwijl we ook afhankelijk zijn van zaken die we niet in de hand hebben, zoals internationale ontwikkelingen en het weer. De hogere doelstellingen die volgen uit het aanscherpen van de Europese doelstellingen zijn nog verder uit zicht. Naar verwachting wordt in 2020 wél aan de doelstellingen uit het Urgenda-vonnis voldaan.

Het is duidelijk dat Nederland de komende jaren voor een forse opgave staat. Met een verwachte uitstootdaling in 2030 van 38% tot 48% blijft er ten opzichte van het streefdoel van 49% een restopgave over van 1-11% in 2030, ofwel 3-25 Mton CO2-equivalenten. Met deze restopgave, de beperkte bijdrage van het geagendeerde beleid (dat eraan zit te komen maar nog niet is uitgewerkt in wet- en regelgeving) en een nog onduidelijke bijdrage van de klimaatmaatregelen uit de Miljoenennota 2022 en de Fit For 55-voorstellen, is de urgentie voor een nieuw klimaatbeleid hoog.

Elektriciteitssector op koers
De elektriciteitssector is wel goed op weg om de ambities uit het Klimaatakkoord te halen. PBL verwacht in 2030 namelijk 95 TWh aan elektriciteit uit zon en wind, een stuk meer dan het voorgenomen doel van 84 TWh. In dat geval komt 75% van de totale vraag naar elektriciteit uit duurzame elektriciteit, 5% meer dan de ambitie van 70%.

De CO2-uitstoot van de elektriciteitssector is grotendeels afhankelijk van ontwikkelingen in onze buurlanden en heeft daarom een grote onzekerheidsbandbreedte (8-21 Mton in 2030). Als voorbeeld: versnelde uitfasering van kolencentrales in Duitsland zal leiden tot sterke toename van export van elektriciteit uit Nederlandse gascentrales: niet goed voor onze nationale doelstelling, wel goed voor het klimaat. Als we hiervoor corrigeren, komt de uitstoot van de sector onder de opgave uit het Klimaatakkoord (maximaal 12,4 Mton in 2030). De invloed van Nederland op deze fluctuaties is klein, maar heeft grote effecten op het halen van onze nationale CO2 doelstellingen. Daarom lijkt het verstandig om bij het eventuele aanscherpen van nationale doelstellingen, te corrigeren voor variaties in import of export van elektriciteit.

Het PBL gebruikt als uitgangspunt dat elektrische infrastructuur geen probleem vormt voor de verdere uitbouw van hernieuwbare opwek. Dat vindt Energie-Nederland echt te optimistisch. Door onderzoeken en initiatieven zoals de Stuurgroep Extra Opgave, de Routekaart Elektrificatie, het recent opgestarte Programma Infrastructuur Duurzame Industrie (PIDI) en de nu al bestaande aansluitproblematiek, weten we dat juist de infrastructuur voor elektriciteit het grootste knelpunt is. Daarom benadrukt Energie-Nederland het belang van versnelde uitbouw van infrastructuur. Dat zal helpen om ook andere sectoren via elektrificatie te verduurzamen.

Versnelde elektrificatie nodig
De aankomende verhoogde doelstellingen uit het Europese Fit For 55-pakket zorgen voor een toenemende urgentie voor de industrie, gebouwde omgeving en transportsector om versneld over te stappen van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare elektriciteit. De extra elektriciteitsvraag die wordt verwacht in de KEV (14 TWh extra in 2030 ten opzichte van 2020) geeft hiervoor nog onvoldoende aanknopingspunten. De in de Miljoenennota 2022 aangekondigde 10 GW extra wind op zee in 2030 kan alleen slagen als daar een flinke vraaggroei vanuit andere sectoren tegenover staat. Ontwikkelaars van zon- en windprojecten zullen alleen investeren als ze de zekerheid hebben dat hun duurzame elektriciteit zal worden gebruikt, daarom is het belangrijk het gebruik van groene elektriciteit verder te stimuleren.

Gebouwde omgeving blijft achter
De transitie in de gebouwde omgeving blijkt complex. PBL voorziet dat het doel van het klimaatakkoord in de gebouwde omgeving niet zal worden gehaald. Dit wordt met name veroorzaakt door het langzaam van de grond komen van de wijkaanpak. Verder blijkt verduurzaming vaak niet rendabel voor bewoners. Het aantal warmtenetten groeit daarnaast langzaam. Wel zijn het aantal isolatiemaatregelen in 2019 en 2020 met 50% gestegen ten opzichte van voorgaande jaren en dragen de afspraken uit de Startmotor bij aan de benodigde opschaling van het aantal woningen op een warmtenet. Ook is er sprake van een sterke groei van het aantal (hybride) warmtepompen. Dit sluit aan bij de eerdere voorstellen van Energie-Nederland voor een laagdrempelige energietransitie om de transitie in de gebouwde omgeving te versnellen.

Om het doel binnen bereik te brengen is een coherent ondersteuningspakket snel nodig. Dat moet in ieder geval een flink financieringspakket bevatten, boven op het eenmalige bedrag van €1,5 miljard per jaar zoals aangekondigd in de Miljoenennota 2022. Daarnaast is wetgeving (o.a. afsluitbevoegdheid aardgas en Warmtewet 2.0), schotten in de SDE++ om duurzame warmte sneller op te schalen en een passend langjarig beschikbaar en techniek-neutraal subsidie-instrumentarium nodig.

Over Energie-Nederland

Halen van reductiedoelen van 2030 vereist snelle besluitvorming en een consistent beleid – inbreng voor begrotingsbehandeling EZK

28 oktober 2021
Om de reductiedoelen van 2030 te behalen is een stevig en ambitieus beleid nodig. Energie-Nederland en haar leden onderschrijven dat er een grote opgave ligt om de verduurzaming van het energiesysteem te realiseren en zo klaar te maken voor een
Lees verder

Reactie Energie-Nederland op de maatregelen van het kabinet voor de stijgende energierekening

21 oktober 2021
De hoge energieprijzen zorgen voor een stijging van de energierekening. Dat raakt huishoudens en bedrijven hard en het is begrijpelijk dat men hier bezorgd over is. Vereniging Energie-Nederland deelt deze zorgen en is daarom blij dat het kabinet heeft besloten
Lees verder

Energie-Nederland verwelkomt Routekaart Elektrificatie die de grote potentie van elektriciteit voor de industrie laat zien

14 oktober 2021
Vier stappen naar grootschalige inzet van duurzame elektriciteit in de industrie Voor 2030 is minimaal 30 TWh extra elektriciteit nodig voor de elektrificatie van de industrie en moet er 10 GW extra windenergie ontwikkeld worden op zee. Dit is dus
Lees verder

Reactie op eenzijdig beïndigen van energielevering

14 oktober 2021
Energie-Nederland krijgt veel vragen over het eenzijdig opzeggen van energie leveringscontracten door DGB en Enstroga. Deze energieleveranciers zijn geen lid van Energie-Nederland en we onderschrijven de reactie van ACM op het eenzijdig beëindigen van energielevering    
Lees verder

Ingrijpen in warmtetarieven onverstandig – inbreng Energie-Nederland voor Commissiedebat EZK

13 oktober 2021
De afgelopen weken staan in het teken van de stijgende energieprijzen. De stijgende energieprijzen raken huishoudens en bedrijven hard. Energie-Nederland waardeert de inzet van kabinet en kamer om de ergste gevolgen te verkleinen. De stijgende prijzen hebben ook gevolgen voor
Lees verder

Zienswijze Energie-Nederland op ontwerpbesluit congestiemanagement ACM

5 oktober 2021
Ontwerpbesluit congestiemanagement biedt afwegingskader voor netbeheerders om verzoeken voor transport te behandelen, maar moet worden aangepast om markt niet onnodig buiten werking te stellen. Energie-Nederland heeft een zienswijze ingediend naar aanleiding van het ontwerp codewijzigingsbesluit van ACM over congestiemanagement. Energie-Nederland
Lees verder

Prijsvorming op de Nederlandse gas- en elektriciteitsmarkt

30 september 2021
De energierekening stijgt door hoge energieprijzen op de groothandelsmarkt. Vrije prijsvorming betekent dat prijzen zullen stijgen in tijden van schaarste, dit is belangrijk voor leveringszekerheid. Net zo goed zullen er periodes zijn met lage prijzen. Wanneer consumenten kiezen voor een vaste prijs voor
Lees verder

Miljoenennota 2022: Grote stap in de goede richting, bestuurlijke lef nu nodig.

21 september 2021
Vandaag heeft demissionaire kabinet Rutte III de begroting voor 2022 gepresenteerd. Hierin werd duidelijk dat zij volgend jaar ruim 6,8 miljard euro extra uittrekt voor het verminderen van de CO2-uitstoot. Het zal onder andere worden gebruikt voor investeringen in noodzakelijke
Lees verder

Cora van Nieuwenhuizen wordt nieuwe voorzitter Vereniging Energie-Nederland

31 augustus 2021
De Algemene Ledenvergadering van brancheorganisatie Vereniging Energie-Nederland heeft Cora van Nieuwenhuizen vanmorgen benoemd tot voorzitter. Zij zal op 1 oktober 2021 aantreden en neemt het stokje over van Medy van der Laan die 6 jaar aan het roer stond.
Lees verder

Energie-Nederland uit zorgen over Europese herziening biedzones

3 augustus 2021
Energie-Nederland is van mening dat bij de indeling in biedzones gekeken moet worden naar de goede werking van de markt als geheel. Het efficiënt managen van congesties is daarbij één aspect. Maar er is meer. Opsplitsing van biedzones leidt onherroepelijk tot lagere liquiditeit. Dat betekent dat het duurder wordt om risico’s af te dekken. Daarbij gaat het niet alleen om de day-ahead markten, maar zeker ook om de termijnmarkten en de intraday- en onbalansmarkten. Met name de marktintegratie van productie uit zon en wind zal moeilijker en dus duurder worden. Maar ook de werking van de retailmarkt ondervindt nadelen van een minder liquide groothandelsmarkt.
Lees verder

Oproep aan informateur Hamer: behalen klimaatdoelen vraagt investeren in mensen, scholing en arbeidsmarkt

27 juli 2021
Het grote tekort aan technische vakkrachten vormt een belemmering voor het behalen van de klimaatdoelstellingen. Om dit risico te onderstrepen hebben de WENB en brancheverenigingen van de energiesector een dringende oproep gedaan aan informateur Hamer. De energiesector en werkgeversvereniging WENB
Lees verder

Energie-Nederland steunt voorstel van NVDE voor forse uitbreiding SDE++, vooral voor duurzame warmte

22 juli 2021
Energie-Nederland steunt voorstel van NVDE voor forse uitbreiding SDE++ in 2022, vooral voor duurzame warmte.
Lees verder